0 نگرشی انتقادی به چالش های حقوق عمومی مسئولیت مدنی حاکمیت تقنینی(قوۀ مقننه) A CRITICAL STUDY ABOUT PUBLIC LAW OBSTACLES IN TORT LIABILITY OF LEGISLATURE’S SOVEREIGNTY (LEGISLATIVE POWER) https://jlq.ut.ac.ir/article_70569.html 10.22059/jlq.2019.236512.1006905 0 اصل مصونیت و اصل حاکمیت تقنینی با اصل جبران زیان و اصل زیان نزدن به دیگری در قوانین زیانبار سر ستیز دارند؛ به باور مخالفان مسئولیت مدنی، شکستِ دژِ پایانی(حاکمیت تقنینی)، که مرکز فرمانروایی ست، با تداخل قوا،اقتدار کارامد حکومت می‌شکند (تئوری کارامدی و سودآوری)، شیرازۀ امور گسیخته شده، موجب چیرگی دادرسان بر شئونات قانونگذاری شده، نظم عمومی تقنینی، درهم می‌ریزد (خطر قاضی سالاری)؛ موافقان با تکیه بر اندیشه‌های فردگرایی، عدالت معاوضی و حاکمیت قانون، با تز فرمانروایی خوب، به سوی تسخیر دژِ قانونگذار، شتافته‌اند؛ آنها، نخست با متدهای برابری همگان در برابر قانون و هزینه‌ها و خدمات عمومی، انتظارات مشروع و اقتصادگرایی، جبران زیان را روا ساخته‌اند؛ آنگاه با تکیه بر مکاتب تفسیر اجتماعی ساویینی و پژوهش آزاد ژنی و ماهیت‌گرایی قانون، در دولت خدمتگزارِ دوگی، امکان تحقق قانون ناشیانه و ترک زیانبار تقنین را نمایش داده‌اند. ازآنجا که ستم روایی بر زیان‌دیده ناشی از سکوت قانون و نیافتن سازوکارِ احقاق حق، سزاوار نیست، می‌توان با دست‌یازی به اصولِ تعادل قوا و صلاحیت عام دادگستری، به‌خاطر عدالت مدنی، اعتماد به دادرسیِ حاکمیت قضایی را شایسته دانست و تعادل به هم خوردۀ رابطۀ مدنی زیان‌دیده و عامل زیان را متوازن ساخت. 1 Abstract The rule of immunity of legislature’s sovereignty from tort liability is rooted from this principle that "the king can do no wrong”. This is the main barrier of tort liability of the sovereignty of legislature”. According to this traditional view, sovereignty is the powers that governor can apply in legislative, judicial and executive fields. Legislating sovereignty is on the apex of the pyramid of authorities and different from judicial and executive sovereignty. A critical study of the obstacles in public law for tort liability of legislature’s sovereignty (legislative power) from philosophical point of view is the principal question of this study. The theoretical obstacles for tort liability of legislature’s sovereignty are including segregation of powers, parliamentary immunity, silence of the constitution, risk of judgocracy, and maintenance of legislative public order. In this article, we have supported tort liability of legislature’s sovereignty and have proposed suitable answers for these obstacles. 1 16 نجادعلی الماسی Nejadali Almasi استاد گروه حقوق خصوصی دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران Iran nalmasi@ut.ac.ir حمید قاسمی Hamid Ghasemi مربی، گروه حقوق، واحد بندر عباس، دانشگاه آزاد اسلامی، ایران Iran hamidghasemi@ut.ac.ir Civil justice Judgocracy Legislative Public Order Immunity الف) فارسی##1. آخوندی، محمود (1373). آیین دادرسی کیفری، ب: ج 2، چ ششم، تهران: سازمان چاپ و انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.##2. ابوالحمد، عبدالحمید (1371). «مسئولیت مدنی دولت»، مجموعه مقالات (تحولات حقوق خصوصی)، زیر نظر استاد کاتوزیان، چ دوم، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.##3. بوشهری، جعفر (1390). حقوق اساسی (دورۀ 5 جلدی)، ب و ج: ج 2 و 3، چ دوم، تهران: شرکت سهامی انتشار، چاپخانۀ حیدری.##4. بارنت، اریک (1386). مقدمه‌ای بر حقوق اساسی، برگردان عباس کدخدایی، چ دوم، تهران: یزان.##5. بادینی، حسن (1384). فلسفۀ مسئولیت مدنی، چ اول، تهران: شرکت سهامی انتشار، چاپخانۀ نگاران شهر.##6. جلیلوند، یحیی (1373). مسئولیت مدنی قضات و دولت، در حقوق ایران، فرانسه، آمریکا و انگلیس، تهران: انتشارات یلدا.##7. خوئینی، غفور (1393). فلسفۀ حقوق، چ اول، تهران: مجمع علمی و فرهنگی مجد.##8. خسروی، حسن (1388). حقوق اساسی 1، ب: چ دوم، تهران: انتشارات دانشگاه پیام نور.##9. دوپاکیه، کلود (1332). مقدمۀ تئوری کلی و فلسفۀ حقوق، ترجمۀ دکتر علی‌محمد طباطبائی (ذوالمجد)، چ دوم، تهران: چاپخانۀ بوذرجمهری.##10. زرگوش، مشتاق (1389). مسئولیت مدنی دولت، دورۀ دوجلدی، الف وب: ج 1 و 2، چ اول، تهران: میزان.##11. زارعی، محمدحسین (1380). «بررسی تطبیقی مصونیت پارلمانی نمایندگان»، نشریۀ آفتاب، ش 12.##12. شمس، عبداله (1383). آیین دادرسی مدنی، الف: ج 1، چ اول، تهران: میزان.##13. طباطبائی مؤتمنی، منوچهر (1394). حقوق اداری تطبیقی، (حاکمیت قانون و دادرسی اداری تطبیقی در چند کشور بزرگ)، چ هفتم، تهران: سمت.##14. ------------ (1386). حقوق اساسی، چ یازدهم، تهران: میزان.##15. عباسی (لاهیجی)، بیژن (1389). مبانی حقوق اساسی، چ دوم، تهران: انتشارات جنگل، جاودانه.##16. غمامی، مجید (1376). مسئولیت مدنی دولت نسبت به اعمال کارکنان خود با دیباچۀ دکتر ناصر کاتوزیان، چ اول، تهران: دادگستر.##17. کاتوزیان، ناصر (1385). فلسفۀ حقوق(منطق حقوق)، دورۀ سه‌جلدی، ج 3، چ سوم، تهران: شرکت سهامی انتشار.##18. _______ (1390). مقدمۀ علم حقوق و مطالعه در نظام‌های حقوقی ایران، چ هفتادوهشتم، تهران: شرکت سهامی انتشار.##19. _______ (1386). مبانی حقوق عمومی، چ سوم، تهران: میزان.##21. کلی، جان (1382). تاریخ مختصر تئوری حقوقی در غرب، ترجمۀ محمد راسخ، چ اول، تهران: نشر نی.##22. قاضی (شریعت‌پناهی)، ابوالفضل (1384). بایسته‌های حقوق اساسی، چ هجدهم، تهران: میزان.##23. متین دفتری، احمد (1381). آیین دادرسی مدنی و بازرگانی، الف، ج1، چ دوم، تهران: میزان.##24. هاشمی، محمد (1390). حقوق اساسی و ساختارهای سیاسی، چ اول، تهران: میزان.##ب) خارجی##25. Padfield, LLBMPhil, DPA,of Gray s Inn, Barriste (1992). Law Made Simple, Seventh edition:Iran(The First Edition, London 1970), MADE SIMPLE BOOK.##26. Christian Von Bar (1998). The Common European Law Of Tort, Vol 1, First Published, London:Oxford,Clarendon Press.##27. Divid Rosenbloom (1980). Public Adminestrators Official Immunity and Superume Court:Development Diuring The 1970 s,Public Administration Review,Vol.40##28. Edwin Borchard(1927). Governmental Responsibility In Tort History,and Theory,Yale Law Journal,Vol.XXXVI, No 8.##29. Harry street (1949). "Tort Liability of The State:The Federal Tort Claims Act and The Crown Proceeding Act",Vol.47,USA:Mishigan Law Review.##30. Hilaire Barnett (2002). "Constitutional and Administrative Law", Fourth Edition,,London & Sydney: Cavendish.##31.John McCamus (2008). Restitutionary Liability of Public Authorities in Canada:Structuer and Justification in private Law:Essays for Peter Birks,Oxford and Portland, Oregon, Hart Hart Publishing.##32. Martin Redish; Elizabeth J.Cisar (1991). “If Angels Were to Govern:The Need For Pragmatic Formalism In Separation Of Powers Theory”,Duke Law Journal,Vol.41,No.3.##33. Mark Eisenberg, (1987). The Vicarious Liability Of Governmental Entities:Judicial and Legislative Attempts To Reduse Accountability For Tortious Acts,USA:Annual Survey of American Law.##34. Peter Jones (2000). Rights, First Edition & Published, London: Macmillan.##35. William Holdsworth (1922). A History Of Remedies Against the Crown, Law Quarterly Review, Vol.38.##36. Kenneth Davis (1970). "Severeign Immunity Must Go,Administrative Law Review",Vol.22.##37. Timot Endicot,"The Impossibility Of The Role Of Law", Oxford Journal Of Legal Studies,Vo",l.19##38. Michael Neumann (2002). The Rule Of Law, England, Ashgate Reprinted##39. Habermas Jurgen(1996). Between Facts and Norm, Cambridge.Massachusetts. London,## The MIT Press,First Published, Pp107 & 111.##40. Jhon, Sherry (1969). "The Myth That The King Can Do No Wrong:A Comparative Study Of The Sovereign Immunity Doctrine In The United State and The New York Court Of Claims", Administrative Law Review,Vol.22.##41.Vincy Fon;Hans Ans-Bernd Schaefar State Liability For Legislative Injustice,Reaserchable on:www.eale09.eu/ocs2/index.php/EALE/roma09/paper/../246/85 ,P.1##42. Marceau Long, (2015) Weil, Prosper; Braibant, Guy; 2plus; editeur : Les grands arrêts de## la jurisprudence administrative; Auteurs: Dalloz; Édition : 20e édition.##43. www.legifrance.gouv.fr, (2017): L'arrêt Couitéas, Conseil d'Etat, du 30 novembre 1923, 38284 48688, publié au recueil Lebon.##

0 تحلیل اقتصادی ضمانت اجراهای نقض تعهد (اجرای اجباری عین تعهد) ECONOMIC ANALYSIS OF REMEDIES FOR BREACH OF OBLIGATION, SPECIFIC PERFORMANCE https://jlq.ut.ac.ir/article_70571.html 10.22059/jlq.2019.256543.1007033 0 اجرای اجباری و جبران خسارت، ضمانت اجراهای اصلی نقض تعهدند که هر یک از نظام‌های حقوقی، با توجه به نگرش فلسفی، حقوقی و اخلاقی خود، اولویت را به یکی از آنها داده و از دیگری به‌عنوان ضمانت اجرایی استثنایی یا صلاحدیدی استفاده کرده است. تحلیل اقتصادی حقوق، با نگاهی پیامدگرایانه، ساختار بهینه‌ای از ضمانت اجراهای قراردادی را معرفی می‌کند و به تناسب شرایط حاکم بر آن فرض، اولویت را به یکی از این ضمانت اجراها می‌دهد. البته، تحلیل‌های اقتصادی کارکرد مهم‌تری نیز دارند و به نظام‌های حقوقی نشان می‌دهند که هدف آنها واحد بوده و تنها در راه رسیدن به این هدف، مسیر متفاوتی را پیموده‌اند. ازاین‌رو می‌توان کارامدی و همگرایی نظام‌های حقوقی را دو ارمغان مهم تحلیل‌های اقتصادی به‌شمار آورد. مقالۀ حاضر، با تأکید بر اجرای اجباری عین تعهد، موارد برتری این ضمانت اجرا بر جبران خسارت را برمی‌شمارد و پیشنهادهایی را به نظام‌های حقوقی عرضه می‌دارد. 1 Specific Performance and Compensation are main remedies for breach of obligation. Different legal systems, dependent upon their philosophical, legal and ethical attitudes, gave different priority to one of them and used another as an exceptional or discretionary remedy. Economic analysis of law, with a consequential approach, shows an optimal mechanism of contractual remedies to give higher priority to one of them in accordance with the conditions of that assumption. However, economic analysis has another important function and shows legal systems with similar goals. They usually applied different ways to achieve these goals. Thus, effectiveness and convergence can be considered as two important results of economic analysis. This research emphasizing on specific performance argues the advantages of specific performance compared with the compensation to offers suggestions for the legal systems. 17 33 منصور امینی Mansour Amini دانشیار گروه حقوق خصوصی دانشکدۀ حقوق دانشگاه شهید بهشتی Iran aminimansour@yahoo.fr سید علیرضا شکوهیان Seyyed Alireza Shokuhyan دانشجوی دکتری حقوق خصوصی دانشکدۀ حقوق دانشگاه شهید بهشتی Iran shokuhyan_sbu@yahoo.com compensation efficient breach of contract justified breach Kaldor-Hicks efficiency specific performance الف) فارسی##1. انصاری، علی؛ بادینی، حسن؛ شاهی، احد (1396). «بررسی کارآیی تقدم انجام عین تعهد بر فسخ قرارداد در حقوق آمریکا و ایران»، دوفصلنامۀ دانشنامۀ حقوق اقتصادی، سال بیست‌وچهارم، ش 11.##2. انصاری، مهدی (1390الف). تحلیل اقتصادی حقوق قراردادها، چ اول، تهران: جاودانه، جنگل.##3. ----------- (1390ب). «نظریۀ نقض کارآمد قرارداد از دیدگاه مکتب تحلیل اقتصادی حقوق»، فصلنامۀ حقوق، مجلۀ دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی، دورۀ 41، ش 1.##4. جمعی از نویسندگان (1395). تفسیری بر حقوق بیع بین‌الملل (کنوانسیون 1980 وین)، ترجمۀ دکتر مهراب داراب‌پور، ج 2، چ سوم، تهران: انتشارات گنج دانش.##5. حبیبی درگاه، بهنام (1389). تحلیل اقتصادی حقوق خصوصی (ماهوی-شکلی)، چ اول، تهران: مجد.##6. دادگر، یدالله (1385). «پیش‌درآمدی بر سنتز حقوق و اقتصاد»، فصلنامۀ تحقیقات حقوقی، ش 43.##7. --------- (1392). اصول تحلیل اقتصادی: خرد و کلان، چ دوم، تهران: آماره.##8. شکوهیان، سید علیرضا (1395). تحلیل اقتصادی مسئولیت مدنی پزشک، چ اول، تهران: خرسندی.##9. صادقی، حسین؛ طارم‌سری، مسعود (1387). علل نقض قرارداد در اقتصاد ایران و تعیین هزینه‌های اجتماعی آن، چ اول، تهران: مؤسسۀ مطالعات و پژوهش‌های بازرگانی.##10. طوسی، عباس (1393). تحلیل اقتصادی حقوق شرکت‌ها، چ اول، تهران: مؤسسۀ مطالعات و پژوهش‌های حقوقی شهر دانش.##11. عیوضلو، حسین (1384). عدالت و کارایی در تطبیق با نظام اقتصاد اسلامی، چ اول، تهران: دانشگاه امام صادق (ع).##12. کوتر، رابرت؛ یولن، تامس (1391). حقوق و اقتصاد، ترجمۀ دکتر یدالله دادگر و حامده اخوان هزاوه، چ هفتم، تهران: انتشارات پژوهشکدۀ اقتصاد دانشگاه تربیت مدرس و انتشارات نور علم.##13. محقق‌داماد، سید مصطفی (1390). قواعد فقه، بخش مدنی2، چ یازدهم، تهران: سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه‌ها (سمت).##ب) خارجی##14. Eisenberg, Melvin A. (2005). “Actual and Virtual Specific Performance, The Theory of Efficient Breach, and the Indifference Principle in Contract Law”, California Law Review, Vol.93, No.4.##15. Eisenberg, Theodore and Miller, Geoffrey P. (2013). “Damages Versus Specific Performance: Lessons from Commercial Contracts”, New York University Law and Economics Working Papers, Paper 334.##16. Hermalin, Benjamin E., Katz, Avery W. and Craswell, Richard (2007). Contract Law (Handbook of Law and Economics), A. Mitchell Polinsky and Steven Shavell (Eds.), Vol.1 , 1st Edition, Elsevier.##17. Holmes, Oliver Wendell (1897). “The Path of the Law”, Harvard Law Review, Vol.10.##18. Kronman, Anthony (1978). “Specific Performance”, The University of Chicago Law Review, Vol.45, Iss.2.##19. Lahav, Gil (2000). “A Principle of Justified Promise-Breaking and Its Application to Contract Law”, NYU Annual Survey of American Law, Vol.57, Issue.2.##20. Laycock, Douglas (1990). “The Death of the Irreparable Injury Rule”, Harvard Law Review, Vol.103, No.3.##21. Mathis, Klaus (2009). Efficiency instead of Justice? Searching for the Philosophical Foundations of the Economic Analysis of Law, Translated by Deborah Shannon,1st Edition, Springer.##22. Miceli, Thomas J. (1997). Economics of the Law, 1st Edition, Oxford University Press.##23. Nath, S. K. (1973), A Perspective of Welfare Economics,1st Edition, The Macmillan Press.##24. Perillo, Joseph M. (2000). “Misreading Oliver Wendell Holmes on Efficient Breach and Tortious Interference”, Fordham Law Review, Vol.68.##25. Posner, Eric A. (2003). “Economic Analysis of Contract Law after Three Decades: Success or Failure?”, The Yale Law Journal, Vol.112, No.4.##26.Posner, Richard A. (1979 a(. “Epstein's Tort Theory: A Critique”, The Journal of Legal Studies, Vol.8, No.3.##27.----------- (1979 b). “Utilitarianism, Economics, and Legal Theory”, The Journal of Legal Studies, Vol.8, No.1.##28.----------- (1980). “The Ethical and Political Basis of the Efficiency Norm in Common Law Adjudication”, Hofstra Law Review, Vol.8, No.487.##29. ----------. (1998) . Economic Analysis of Law, 5th Edition, New York.##30. Scalise, Ronald J. (2007). “Why No »Efficient Breach« in the Civil Law? : A Comparative Assessment of the Doctrine of Efficient Breach of Contract”, The American Journal of Comparative Law, Vol.55, No.4.##31. Schlechtriem, Peter and Butler, Petra (2009). UN Law on International Sales: The UN Convention on the International Sale of Goods, Springer.##32. Schwartz, Alan (1979). “The Case for Specific Performance”, Yale Law Journal, No.89.##33. Shavell, Steven (1984). The Design of Contracts and Remedies for Breach, The Quarterly Journal of Economics, Vol.99, No.1.##34. ------------------ (2005). “Is Breach of Contract Immoral?”, Harvard, John M. Olin Center For Law, Economics and Business, Discussion Paper No.531.##35. ------------------(2006). “Specific Performance Versus Damages for Breach of Contract: An Economic Analysis”, Texas Law Review, Vol.84, No.4. ##36. Stringham, Edward (2001). “Kaldor-Hicks Efficiency and the Problem of Central Planning”, The Quarterly Journal of Austrian Economics, Vol.4, No.2.##37. Treitel, Sir Guenter (2003). The Law of Contract, Eleventh edition, Sweet and Maxwell.##38. Ulen, Thomas S. (1984). “The Efficiency of Specific Performance: Toward a Unified Theory of Contract Remedies”, Michigan Law Review, Vol.83, No.2.##39. Weigel, Wolfgang (2008). Economics of the Law: A Primer,1st Edition, Routledge.##40. Wonnell, Christopher T. (2001). “Efficiency and Conservatism”, University of San Diego School of Law, Working paper 30. ##41. Zerbe, Richard O. (2001). Economic Efficiency in Law and Economics,1st Edition, Edward Elgar.##ج) پرونده‌های حقوقی##42. Marble Co. v. Ripley, 77 U.S. 339, 358-59 (1870).##43. Stokes v. Moore, 262 Ala. 59, 77 So.2d 331 (1955).##

0 اجرای مدل استدلالی تولمین در حقوق‏ TOULMIN'S ARGUMENT MODEL IN LAW https://jlq.ut.ac.ir/article_70572.html 10.22059/jlq.2019.270582.1007138 0 اگر منطق صوری و ریاضی حقوق بر آن است که برای یک استدلال معتبر حقوقی باید شکل آن معتبر باشد و آنگاه مهم نیست که چه ماده‌ای در آن ریخته ‌شود، منطق خطابیِ حقوق ماده را بر شکل آن ترجیح می‌دهد. در مدل استدلال خطابی تولمین، اولاً مقبولیت مادۀ هر استدلال وابسته به داوری است که مخاطبان همان حوزه از مقبولیت آن دارند، و ثانیاً صورت استدلال نه همچون منطق صوری ارسطویی دستوری، بلکه توصیفی و برگرفته از شیوۀ استدلالی مرسومی است که مردم در توجیهات روزمرۀ خود به‌کار می‌برند. در این شیوۀ استدلالی در آغاز ادعا و اتهامی وجود دارد که باید برای آن استدلال ‌شود، نه آنکه مقدماتی وجود داشته باشد که ما را در پایان به نتیجه برساند. برای استدلال برای این ادعا داده‌هایی به‌کار می‌روند که به‌منزلۀ امر موضوعی دعوا هستند و سپس توجیهاتی که امر حکمی آن محسوب می‌شوند. همچنین ادعاها به شکلی احتمالی از دل داده‌ها و توصیفات استخراج می‌شوند نه به شکلی ضروری. 1 If the logical and mathematical approach to law is related to an argument with a valid form regardless of the matter and content in the form, the rhetorical approach can prefer the content to the structure and form. In the Toulmin’s rhetorical model of the argument, the acceptability of the content of argumentation firstly belongs to the judgment of audience to whom the argumentation is made. Secondly, the argument has a descriptive form to show common way of reasoning in the people everyday conversation, not prescriptive, like the methods prescribed by the logical approach. In the Toulmin model, at the first step, there is the claim that we need argumentation for; while in the logical approach we have initially some premises which necessarily bring us to the conclusion. 35 50 حسن جعفری‌تبار Hassan Jafaritabar دانشیار گروه حقوق خصوصی دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران Iran hjtabar@ut.ac.ir rhetorical logic Form Content probability claim ground warrant الف) فارسی##1. الشریف، محمدمهدی (1393). منطق حقوق، تهران: شرکت سهامی انتشار.##2. کاتوزیان، ناصر (1377). فلسفۀ حقوق، ج 3، تهران: شرکت سهامی انتشار.##ب) خارجی##3. Couperus, Olga Tellegen, Quintilian and the law, the art of persuation in law and politics, Leuven University press, 2003.##4. Eemeren, Garssen, Krabbe, Henkemanse, verheij, Wagemans (2014). handbook of argumentation, Springer.##5. Feteris, Eveline (2017). Fundamental of Legal Argumentation, second edition, Springer.##6. Peczenik, Aleksander (2008). On law and reason, Springer.##7. Toulmin (2003). the Uses of Argument, Cambridge University Press.##8. Toulman, Rieke, Janik, an introduction to reasoning, Macmillan Publishing, 1984.##9. Walton, Douglas (2002). legal argumentation and evidence, The Pennsylvania State University press.##

0 بحران در هدف حقوق مدرن تأملی در مفهوم «پیشرفت» و نسبت آن با حقوق مدرن CRISIS IN THE AIM OF MODERN LAW, THINKING ABOUT THE CONCEPT OF "PROGRESS" AND ITS RELATION TO MODERN LAW https://jlq.ut.ac.ir/article_70573.html 10.22059/jlq.2019.243341.1006946 0 بی‌تردید گفتمان مدرنیته با رواقی‌گری سازگاری ندارد و بر اندیشة «پیشرفت» مبتنی است. با این حال، در مورد مفهوم «پیشرفت»، طبیعت دوری یا خطی آن و چگونگی انطباق آن با مدرنیتة حقوقی، اتفاق نظر وجود ندارد؛ واقعیت این است که پانژوریسم قانونی که کثرت متون قانونی نشانة آن و پانژوریسم قضایی که تفسیر چون ارادة معنا نماد آن است، عامل بحران حقوق مدرن تلقی شده، در تقابل با «پیشرفت» به‌عنوان هدف آن مطرح می‌شوند. با این حال، اخذ این نتیجه، بدون تنقیح مفهوم و طبیعت «پیشرفت» و همین‌طور تبیین ذات و ماهیت حقوق مدرن امکان‌پذیر نیست؛ زیرا ابهام در گفتمان مدرنیتة حقوقی، ابهام در مفهوم «پیشرفت» و طبیعت آن را در پی دارد. این پژوهش، تلاش می‌کند تا در چارچوب دوگانگی ساحت شناخت و ساحت هنجار در گفتمان مدرنیته، مفهومی روشن از «پیشرفت» ارائه دهد و نسبت آن را با حقوق مدرن تحلیل کند. 1 There is no doubt that the paradigm of modernity is based on the idea of progress and not compatible with stoicism. However, there is no unanimity on the notion of progress, on its linear nature or its cyclic behavior. The plurality of legal contexts is sign of legal panjurism and the interpretation as the will of meaning is sign of judgmental panjurism. This is a crisis factor in the aim of legal modernity. The explanation of this content is not possible without explaining the nature and meaning of the notion of progress and the nature of modern law; because this is ambiguous in the concept of "progress" and its nature in the discourse of modern law. This research is based on duality of the fields of cognition and norm in the discourse of modernity to present a clear sign of progress and its relationship with modern law. 51 68 مهدی شهابی Mahdi shahabi دانشیار گروه حقوق دانشکدۀ علوم اداری و اقتصاد دانشگاه اصفهان Iran shahabi880@yahoo.fr progress Modern Law legal panjurism metaphysic Reality الف) فارسی##1. شهابی، مهدی (1397). فلسفة حقوق، مبانی نظری تحول نظام حقوقی، از حقوق سنتی تا حقوق مدرن، چ اول، تهران: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشة اسلامی.##2. شهابی، مهدی (1390). «تعامل عقلانیت ماهوی و شکلی در نظام حقوق مدنی ایران و فرانسه، تأملی در مبانی نظری شکل‌گیری قانون مدنی»، فصلنامۀ مطالعات حقوقی، بهار و تابستان، ش 4، ص 156-123.##3. راسخ، محمد (1386). «مدرنیته و حقوق دینی»، نامۀ مفید، مسلسل ۶۴، ش ۲، ص 26ـ3.##4. طالبی، محمدحسین (1390). قانون طبیعی، چ اول، قم: انتشارات دبیرخانۀ مجلس خبرگان رهبری.##ب) خارجی##5. Balladur, Edouard (1997). Caractère de la France, édition Plon.##6. Belley, Jean-Guy (1996). Introduction: une métaphore chimique pour le droit, du droit solide au droit solube, In. Le droit Solube, contributions québécoises à l’étude de l’internormativité, Paris: LGDJ, pp. 7-17.##7. Belliard, Edwige (2005).“Responsabilité et socialisation du risque”, In. La semaine juridique, Administrations et Collectivités territoriales, n 12, pp. 540-546.##8. Bentham, Jeremy (1988). Principes de législation et d’économie politique ; 1e édition, Paris : Guillaumin.##9. Bernheim, Emmanuelle (2011). “Le ‘pluralisme normatif”: un nouveau paradigme pour appréhender les mutations sociales et juridiques? ”, Revue interdisciplinaire d’études juridiques, vol. 67, no. 2, pp. 1-41.##10. Böckenförde, Ernst.Wolfgang (2000). Le droit, l’Etat et la constitution démocratique, traduit en français par Olivier Jouanjan, Paris, Édition L.G.D.J. et Bruylant (Bruxelles), 1e édition.##11. Brimo, Albert (1978). Les grands courants de la philosophie du droit et de l’Etat, nouvelle édition refondue, Paris: édition A. Pedone..##12. Burge, Alfons (2000) . “Le code civil et son évolution vers un droit imprégné d’individualisme libéral”, In. RTD. Civ., pp. 1-19.##13. Carbonnier, Jean (1998). Flexible droit : pour une sociologie du droit sans rigueur, 9e édition., Paris, LGDJ.##14. Charmont, Joseph (1903). “La socialisation du droit (leçon d’introduction d’un cours de droit civil)”, In. Revue de Métaphysique et de Morale, Paris, 11e année, pp. 380-405##15. Coutu, Michel (1997). Juridicité et normativité dans la théorie sociojuridique de R. A. Macdonald, Revue générale de droit, Vol. 28, n° 3, pp. 337-347.##16. De Tocqueville, Alexis (1986) . De la démocratie en Amérique, T. II, 2e édition, Paris:Gallimard.##17. Delmas Marty, Mireille (1986). Le flou du droit, Paris: Puf, 1e édition##18. Domenach, Jean Marie (1986). Approches de la modernité, édition Ellipses Marketing.##19. Duguit, Léon (1922). Le droit social, le droit individuel et la transformation de l’Etat, Paris: Édition Félix Alcan, 3e édition.##20. Duguit, Léon (2000). Leçons de droit public général, Paris : La Mémoire Du Duguit.##21. Dworkin, Ronald (1995). Prendre les droits au sérieux, Paris : 1e édition, Puf.##22. Grotius ; Droit de la guerre et de la paix ; Paris : Puf, (coll. “ Léviathan), 1999.##23. Habermas, Jürgen (2003). L’espace public, Archéologie de la publicité comme dimension constitutive de la société bourgeoise, Traduit en français par Marc B. de Launay, Paris: Éditions Payot, 6e édition.##24. Kelsen, Hans (1999). Théorie pure du droit, Traduit par Charles Eisenmann, Paris: Bruylant, L.G.D.J., 1e édition.##25. Le Fur, Louis (1931). “ Droit individuel et droit social, coordination, subordination ou intégration”, In. Archives de philosophie du droit et de sociologie juridique, Paris : Recueil Sirey, n° 3-4, 1931, pp. 279-309.##26. Le Roy, Etienne, :“Autonomie du droit, Hétéronomie de la juridicité ”, In. Rodolfo Sacco (ed), Le nuove ambizioni del sapere del giurista : anthropologica giuridica e traducttologia giuridica, Rome, Academia Nazionale dei Lincei, Attidei convegni Lincei 253, pp. 99-133##27. Lemennicier, Bertrand (1988). Le marché du mariage et de la famille, Puf, coll. “Libre échange”.##28. Malaurie, (Philippe) et Aynès, (Laurent), Gautier, (Pierre-Yves) (2003). Les contrats spéciaux, édition Defrénois.##29. Oppetit, Bruno (1986). L’hypothèse du déclin du droit, In. Droits, 1986, n° 4, pp. 9-17##30. Oppetit, Bruno (1998) . Droit et Modernité ; 1e édition, Paris : Puf.##31. Oppetit, Bruno (2004). Philosophie du droit; Réimpression de la 1e édition (1999), Paris: Dalloz.##32. Portalis, Jean-Etienne-Marie (2007). De l’usage et de l’abus de l’esprit philosophique durant le XVIIIe siècle ; préface de Joel-Benoît d’Onorio, T. II., reprint de la 3e édition chez Moutardier en 1834, Paris : Dalloz.##33. Pound, Roscoe (1962). An introduction to the philosophy of law, Yale univ. press, New Haven,3 edition.##34. Radbruch, Gustav (1931). “Du droit individualiste au droit social”, In. Archives de Philosophie du droit et de Sociologie juridique, Paris: Recueil Sirey, pp. 387-398.##35. Rawls, John, (1985). “Justice as fairness: Political not metaphysical”, In. Philosophy and public Affairs, Vol. 14, n° 3, pp. 223-251.##36. Ripert, Georges (1998). Le déclin du droit, Études sur la législation contemporaine, Paris : L.G.D.J., Réimpression de l’édition (1949).##37. Rosanvallon, Pierre. L’Etat en France de 1789 à nos jours. Paris: Éditions du Seuil. 2e édition. 1990.##38. Savatier, René (1950). Du droit civil au droit public à travers les personnes, les biens et la responsabilité civile, Paris: L.G.D.J., 2e édition.##39. Savigny, Friedrich Carl Von (2006). De la vocation de notre temps pour la législation et lascience du droit ; Traduction et notes : A. Dufour, puf.##40. Tunc, André (1977). “Le droit en miettes”; In. La responsabilité, Archives de philosophie du droit, Paris: Édition Sirey, n° 22. 1977, pp. 31-35.##

0 گفتاری در فلسفۀ حقوق شرکت‌های تجاری؛ شرکت‌های تجاری، مخلوق نظمی خودجوش یا نظمی تصنعی؟ PHILOSOPHY OF CORPORATE LAW, ARE CORPORATIONS CREATED BY SPONTANEOUS ORDER OR CONSTRUCTIVE ORDER? https://jlq.ut.ac.ir/article_70574.html 10.22059/jlq.2018.230845.1006875 0 با تجزیۀ سازمان حقوقی شرکت‌های تجاری سرمایه‌محور، به چهار قاعدۀ بنیادین می‌رسیم: قاعدۀ شخصیت حقوقی مستقل شرکت از سهامدار، قاعدۀ حاکمیت اکثریت سرمایه یا حق رأی، قاعدۀ مسئولیت محدود سهامدار و در نهایت قاعدۀ اختیار تام مدیران. از آنجا که شرکت‌های تجاری، کشف بزرگ و ابزار معجزه‌آسای سرمایه‌داری مدرن نامیده شده و برخی از عناصر آن، مهمتر از اختراع الکتریسیته و ماشین بخار توصیف شدند، این مقاله با کاوشی در فلسفۀ حقوق، به این نتیجه رسیده است که شرکت تجاری مفهومی مدرن و مخلوق ارادۀ دولت بوده و از طریق توسل به نظریۀ نظم خودجوش و دولت شبگرد night watchman مطرح‌شده توسط برخی از فیلسوفان اقتصاد و سیاست که دخالت دولت در اقتصاد و حقوق را نمی‌پذیرند، نمیتوان مبانی مشروعیت حقوق شرکت‌ها را تبیین و توجیه کرد. 1 Juridical institution of capital business corporations can be divided into 4 fundamental rules: 1) the rule of separate legal personality of corporation, 2) the rule of majority of capital or votes, 3) limited liability of shareholders, and 4) unlimited discretion of directors. The corporation is introduced as big discovering and marvelous instrument of modern capitalism and even some elements of that are described more important than invention of electricity and steam engine. Searching in philosophy of law, we concluded that business corporations are modern concepts created by state via spontaneous order and night watchman theories outlined by economic and political philosophers. They don’t accept government in economics and law and we cannot explain and justify the legitimacy of corporate law. 69 86 ابراهیم عابدی فیروزجائی Ebrahim Abedi Firouzjaee دکتری حقوق خصوصی دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران Iran abedi.firo@gmail.com constructive nature of commercial corporations, constructive order, constructive rationalism, evolutionary rationalism legal positivism spontaneous order الف) فارسی##آجودانی، ماشاالله (1387). مشروطۀ ایرانی، تهران: اختران.##آدمیت، فریدون (1349). اندیشه‌های میرزا فتحعلی آخوندزاده، تهران: خوارزمی،##ارانی، تقی. "حقوق و اصول مادی، در مجموعه مقالات ارانی، by تقی ارانی، 158-163. koln: pahl- rugenstein verlag, 1977.##آرون، ریمون (1393). مراحل اساسی سیر اندیشه در جامعه‌شناسی، ترجمه باقر پرهام. تهران: علمی و فرهنگی،##بابایی، ایرج ( 1386). «مبانی نظری رویکرد تحلیل اقتصادی حقوق»، پژوهش حقوق و سیاست، 60-13.##بادینی، حسن (1382). «مبانی فلسفی نگرش اقتصادی به حقوق»، مجلۀ دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی، ص 135-91.##بوردیو، پیر (1390). نظریۀ کنش، ترجمۀ مرتضی مردیها، تهران: نقش و نگار##دوگی، لئون (1393). دروس حقوق عمومی، ترجمۀ محمدرضا ویژه، تهران: میزان##سلطانی، ناصر (1395). مذاق مملکت و معنای مشروطۀ ایرانی در جشن‌نامۀ جواد طباطبایی فیلسوف سیاست، زیر نظر حامد زارع، تهران: فلات، ص 346-321.##طوسی، عباس (1394). تحلیل اقتصادی حقوق شرکت‌ها، تهران: شهر دانش.##غنی‌نژاد، موسی (1395). گفتارهایی در معرفت‌شناسی علم اقتصاد، تهران: دنیای اقتصاد.##فولادوند، عزت‌الله (1385). در سنگر آزادی؛ فردریش فون هایک، تهران: لوح فکر.##کاتوزیان، ناصر (1387). فلسفۀ حقوق، ج1، تهران: شرکت سهامی انتشار.##(1382)—. مقدمۀ علم حقوق، تهران: شرکت سهامی انتشار.##کاتوزیان، ناصر (1388). قواعد عمومی قراردادها، ج2، تهران: شرکت سهامی انتشار.##مالوری، فیلیپ (1388). اندیشه‌های حقوقی، ترجمۀ مرتضی کلانتریان، تهران: آگه##معین، محمد (1387). فرهنگ یک‌جلدی فارسی، تهران: سرایش.##نژاد، موسی غنی (1381). دربارۀ هایک، تهران: نگاه معاصر.##نیکفر، محمدرضا (1381). «خاستگاه و چیستی عصر جدید، تیر و مرداد»، مجلۀ آفتاب: 21-1.##وکیلی، شروین (1389). نظریۀ سیستم‌های پیچیده، تهران: شورآفرین.##ب) خارجی##Berle, Jr.Adolf A. (1947). "The Theory of Enterprise Entity." Columbia Law Review, Vol. 47, No. 3, pp. 343-358.##Blumberg, Phillip I. (1985-1986). "limited liablity and corporate groups." The Journal of Corporation Law.11 . 573,##Blumberg, Phillip (2005). "The Transformation of Modem Corporation Law: The Law of Corporate Groups " CONNECTICUT LAW REVIEW V.37, no. 3 (SPRING 605-617.##CARBONNIER, Jean (1972). SOCIOLOGIE iURIDIQUE. paris: LIBRAIRIE ARMAND COLIN,##Dearborn, Meredith (2009). "Enterprise Liability: Reviewing and Revitalizing Liability for Corporate Groups." CALIFORNIA LAW REVIEW,: 195-261.##easterbrook, Frank H.(1996). the economic structure of corporate law. massachusetts: harvard university press.##Graefe, René Reich (2005). "Changing Paradigms: The Liability of Corporate Groups in Germany." CONNECTICUT LA W REVIEW: 758-817.##Hayek.F.A. (2013). Law, Legislation and Liberty.A New Statement of the Liberal Principles of Justice. London: Routledge,##IHERING, RUDOLF VON. (1913). LAW AS A MEANS TO AN END. Translated by ISAAC HUSIK. Boston: The Boston Book Company,##Jhering, Rudolf Von (1886). L'ESPRIT DROIT ROUMAIN DANS LESDIVERSES PHASES DE SON ÉVELOPPEMENT. DEUXIÈME ÉDITION. Translated by 0. DE MEULENAERE. Vol. 4. 4 vols. PARIS: A. MARESCQ,##Jhering, Rudolph von. (1915). The sruggle for law. Second Edition. Translated by JOHN J. LALOR. chicago: CALLAGHAN AND COMPANY,##Landers, Jonhathan M. (1975) "A Unified Approach to Parent, Subsidiary, and Affiliate Questions in Bankruptcy." The University of Chicago Law Review, Vol. 42, No. 4,: pp. 589-652.##LUHMANN, NIKLAS. (2004). LAW AS A SOCIAL SYSTEM. Translated by Klaus A. Ziegert. New York: Oxford University Press,##Lutter, Marcus. (1990). "ENTERPRISE LAW CORP. V. ENTITY LAW, INC." The American Journal of Comparative Law,: 949-968.##Merl, philipe (2010). Droit commercial.Societes Commerciales. paris: DAllloz,##Mill, John Stuart (2004). Principles of Political Economy with Some of Their Applications to Social Philosophy Abridged. Edited by Stephen Nathanson. Indianapolis: Hackett Publishing Company, Inc,##Posner, Richard A. (1986). ECONOMIC ANALYSIS OF LAW. THIRD EDITION. Boston: Little, Brown and Company,##Posner, Richard A. (2005). "Hayek, Law, and Cognition." NYU Journal of Law & Liberty 1 147-166.##—. THE PROBLEMS OF JURISPRUDENCE. 1994.Cambridge, Massachusetts: Harvard University Press,##posner, Richard (1985). ECONOMIC ANALYSIS OF LAW. boston: Little, Brown and Company,.##posner, Richard (1990): "What Has Pragmatism to Offer Law?" SOUTHERN CALIFORNIA LAW REVIEW, 1653-1670.##Ripert, Georges (1952). Aspects juridiques du capitalisme moderne. paris.##—. le régime démocratique et le droit civil moderne. PARIS: LIBRAIRIE GENERALE DE DROIT ET DE JURISPRUDENCE, 1948.##Savigny, Frederick Charles Von. (1831). Of The Vocation of Our Age for Legislation and Jurisprudence. Translated by ABRAHAM HAYWARD. London: LITTLEWOOD & CO. OLD BAIJ,EY.,.##STRASSER, KURT A.(2004). Piercing the Veil in Corporate Groups.ONNECTICUT: CONNECTICUT LA W REVIEW.V 37.p637.##Turner, Stephen P. (1991). "Two Theorists of Action: Thering and Weber." Analyse & Kritik,: 46-60.##

0 واکاوی «اصل انعکاس حقوق و تعهدات برواتی در خود سند تجاری» در فرایند صدور و گردش REFLECTION OF THE CAMBIAL RIGHTS AND OBLIGATIONS IN THE NEGOTIABLE INSTRUMENTS ITSELF IN THE PROCESS OF ISSUANCE AND CIRCULATION https://jlq.ut.ac.ir/article_70575.html 10.22059/jlq.2019.255736.1007030 0 «سرعت» و «امنیت» دو نیاز اساسی در مراودات تجاری است که برای تأمین آن الزاماتی وجود دارد. در این زمینه، احترام به اعتماد مشروع از مهم‌ترین الزامات است. در حوزۀ اسناد تجاری، حمایت از دارنده با حسن‌نیت ایجاب می‌کند که ظاهر سند مورد توجه قرار گیرد و حقوق و تکالیف مربوط به سند تجاری براساس ظاهر سند ارزیابی شود. این اصل که می‌توان از آن به اصل «انعکاس حقوق و تعهدات برواتی در خود سند تجاری» یاد کرد، در متون قانونی ایران تصریح نشده است. این پژوهش درصدد است از سویی با مطالعۀ تطبیقی در اسناد بین‌المللی و حقوق فرانسه، از دستاوردهای نظام‌های حقوقی مزبور استفاده کند و از سوی دیگر با واکاوی مصادیق متعدد اصل پیش‌گفته در متون قانونی ایران و به روش استقرایی، به اصلی اصطیادی دست یابد. 1 "Speed" and "security" are two basic requirements in commercial relationships. In this regard, respecting the legitimate confidence is one of the most important of these necessities. In the scope of negotiable instruments, protection of the holder in good faith requires that the appearance of document should be taken into consideration. Accordingly, the rights and obligations related to the negotiable instruments should be assessed on the basis of the guise of the document. This principle known as “the principle of reflection the cambial rights and obligations in the negotiable instruments itself” is not expressly mentioned in the legal contexts of Iran. This study by a comparative study on international documents and French law in one hand and using the achievements of these legal systems on the other by analyzing different examples of this principle in the legal contexts of Iran, achieve an extractive principle with inductive method. 87 105 سعید محسنی Saeed Mohseni دانشیار دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی دانشگاه فردوسی مشهد Iran s-mohseni@um.ac.ir مهسا رباطی Mahsa Robati دانشجوی دکتری حقوق خصوصی دانشکدۀ حقوق دانشگاه تهران (پردیس فارابی) Iran mahsa_robati@yahoo.com تهمینه اسفندیاری Tahmineh Esfandiary دانش‌آموختۀ کارشناسی ارشد حقوق خصوصی دانشگاه فردوسی مشهد Iran ft.esfandiary@yahoo.com negotiable instruments attached slip (allonge) separate instrument holder in due course document appearance الف) فارسی##1. اسکینی، ربیعا (1390). حقوق تجارت (برات، سفته، قبض انبار، اسناد در وجه حامل و چک)، چ پانزدهم، تهران: سمت.##2. افتخار جهرمی، گودرز؛ شهبازی‌نیا، مرتضی (1383). «بررسی قاعدۀ استاپل در حقوق انگلیس و آمریکا»، مجلۀ حقوقی، نشریۀ دفتر خدمات حقوقی بین‌المللی ج. ا. ا.، ش30 ، ص 73-5.##3. الله‌آبادی، کمال (1377). اصل استقلال امضاءها و عدم توجه ایرادات در اسناد تجاری، دیدگاه‌های حقوق قضایی، تابستان و پاییز، ش 10 و 11، ص 26 -7.##4. امیرمعزّی، احمد (1392). نیابت در روابط تجاری و مدنی، چ دوم، تهران: دادگستر.##5. باقری اصل، حیدر (۱۳۹۳). توثیق اسناد تجاری در حقوق ایران، تهران: مجد ‌‫.##6. بانک داده آراء، پژوهشگاه قوۀ قضاییه، قابل دسترسی در: http://judgements.ijri.ir##7. بیگی حبیب‌آبادی، احمد؛ یعقوبی مهاری، داود (1391). «شرط عدم مسئولیت در اسناد تجاری (برات، سفته،چک)»، پژوهشنامۀ حقوق خصوصی، سال اول، ش1، ص 27-39.##8. پورارشد، نادر؛ اسکینی، ربیعا؛ الماسی، نجادعلی؛ شهبازی‌نیا، مرتضی (1389). «نظریۀ ظاهر (مطالعه در حقوق خارجی و ایران)»، دورۀ 14، ش4 (پیاپی 70)، زمستان، ص 23-1.##9. جعفری لنگرودی، محمدجعفر (1372). دانشنامۀ حقوقی، ج4، چ چهارم، تهران: امیرکبیر.##10. حسن‌زاده، حیدر (1393). حقوق تجارت: اسناد تجارتی (برات، سفته، چک و اسناد در وجه حامل)، چ اول، تهران: مجد.##11. حسنی، حسن (1393). حقوق تجارت، چ دوم، تهران: میزان.##12. حسینی تهرانی، سید مرتضی (1364). ظهرنویسی، مقررات و انواع آن، فصلنامۀ مطالعات حقوقی و قضائی، ش4، زمستان، ص 150-104.##13. خزاعی، حسین (1385). حقوق تجارت، ج 3، چ اول، تهران: نشر قانون.##14. درویشی هویدا، یوسف (1394). عدالتی متفاوت برمبنای قانونی نارسا، تفسیرها و آراء متناقض قضایی در خصوص اسناد تجاری، دوفصلنامۀ دانش حقوق مدنی، سال چهارم، ش 2، ص 56-43.##15. دمرچیلی، محمد، حاتمی، علی؛ قرائی، محسن (1389). قانون تجارت در نظم حقوقی کنونی، چ یازدهم، تهران: انتشارات میثاق عدالت.##16. رباطی، مهسا (1395). نظریۀ عمومی عدم قابلیت استناد در حقوق تجارت، پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد، به راهنمایی دکتر سعید محسنی، دانشگاه فردوسی مشهد.##17. ستوده تهرانی، حسن (1394). حقوق تجارت، ج3، چ بیست‌وسوم، تهران: دادگستر.##18. سکوتی نسیمی، رضا (1393). مباحثی تحلیلی از حقوق اسناد تجاری، تهران: مجد.##19. صقری، محمد (1390). «اعتبار صحت ظاهری در حقوق تجارت (بحثی در حقوق ایران و فرانسه)»، دیدگاه‌های حقوق قضایی، ش 53، ص 114-89.##20. صقری، محمد (1384). «ظهرنویسی وثیقه‌ای در اسناد تجارتی»، فصلنامۀ دیدگاه‌های حقوقی، ش 36 و37، صص5-31.##21. ----------- (1387). حقوق بازرگانی«اسناد»، چ دوم، تهران: شرکت سهامی انتشار.##22. عالیۀ، سمیر (1996). أصول القانون التجاری، الطبعۀ الثانیۀ، بیروت: المؤسسه الجامعیۀ للدراسات و النشر و التوزیع.##23. عبدالملکی، مهدی (1389). اوصاف اسناد براتی در نظریه‌های حقوقی، مجلۀ حقوقی دادگستری، سال74، ش 69، ص 117-155.##24. عبدی‌پور، ابراهیم (1394). حقوق تجارت، ج3 (اسناد تجاری)، تهران: مجد.##25. فخاری، امیرحسین (1387). اندیشه‌های حقوقی3-حقوق تجارت، چ اول، تهران: مجد.##26. کامیار، محمدرضا (۱۳۷۶). گزیده آرای دادگاه‌های حقوقی، ج 1، تهران: نشر حقوقدان.##27. کاویانی، کورش (1395). حقوق اسناد تجاری، چ هشتم، تهران: میزان.##28. لطفی، احسان (1396). گفتاری در نقد و بررسی نظریۀ حقوقی «عمل به ظاهر»، فصلنامۀ مطالعات حقوق خصوصی، دورۀ 47، ش2، ص 323-309.##29. مافی، همایون؛ کدیور، محسن (1393). «بررسی اختیار ظاهری نماینده در حقوق ایران و اسناد بین المللی»، حقوق خصوصی، دورۀ 11، ش 1، تابستان، ص 50-23.##30. محسنی، سعید؛ قبولی درافشان، سید محمدمهدی (1394). «مسؤولیت ناشی از صدور سند تجاری به نمایندگی؛ با رویکردی به شرکت‌های تجاری»، دورۀ 45، ش1، بهار، ص 146-127.##31. مرتضوی، عبدالحمید (1392). قواعد عمومی اسناد تجاری (با نگاه به لایحۀ تجارت سال 1391)، چ اول، تهران: جاودانه-جنگل.##32. مسعودی تفرشی، بابک (1387). «انتقال ظاهری حق مبنای حمایت از حقوق طرف‌های ثالث در رژیم تجاری ایران»، کانون وکلا، ش 202 و 203، ص 48-25.##33. نوری، حسن (1383). «اصل عدم قابلیت استناد به ایرادات در اسناد تجاری»، مجلۀ تخصصی الهیات و حقوق، ش13، پاییز، ص 176-157.##34. نیک‌فرجام، کمال (1381). «ضمانت در اسناد تجاری»، فصلنامۀ دیدگاه‌های حقوقی، مجلۀ دانشکدۀ علوم قضایی و خدمات اداری، ش 25، ص 115-93.##35. --------------- (1392). «مطالعۀ تطبیقی نمایندگی در امضای اسناد تجاری»، فصلنامۀ دیدگاه‌های حقوق قضایی، ش 62، ص 202-179.##ب) خارجی##26. A. Martin, Elizabeth & Law, Jonathan (edited by), (2006). A dictionary of law, New York: Oxford university press.##27. Bills of Exchange Act, 1882.##28. Bills of Exchange Act. R.S.C., 1985, c. B-4.##29. Bimbato, José Mário, (2013). Lei cambial comentada : Letra de Câmbio e Nota Promissória, Brasil : Editora Manole.##30. Cabrillac, Remy (sous la direction), (2004). Dictionnaire du vocabulaire juridique, 2e éd., Paris: Litec.##31. Code de commerce français.##32. Convention Providing a Uniform Law for Bills of Exchange and Promissory Notes (Geneva, 1930).##33. Coquelet, Marie-Laure, (2006). Entreprises en difficulté, Instruments de paiement et de crédit, Paris : Dalloz.##34. Cornu, Gérard, (1992). Vocabulaire juridique, 3e éd., Paris: Presses univecitaires de France.##35. Court Case, France, Cour de cassation civile, Chambre commerciale, 26 mai 2010, 09-66.303. Available at:##https://www.legifrance.gouv.fr/affichJuriJudi.do?idTexte=JURITEXT000022281475 (last visited: 2016/05/11).##36. Court Case, France, Cour de cassation civile, Chambre commerciale, 3 mai 2011, 10-14.786. Available at: https://www.legifrance.gouv.fr/affichJuriJudi.do?idTexte=##JURITEXT000023963892 (last visited: 2016/05/11).##37. Cristea, Silvia, (2013). Comparison between the Juridical Regime of the Debt Instruments: Bill of Exchange, Promissory Note and Cheque, AUDŒ, Vol 9, no 4, pp. 117-131.##38. Dohm, Jürgen, (1973), Draft Uniform Law on International Bills of Exchange And International Promissory Notes, The American Journal of Comparative Law, vol. 21, no 3, pp. 474-530.##39. Emessiene, Roger, (2010). Le contentieux des instruments de paiement bancaire dans les relations commerciales, Organisation pour l’Harmonisation en Afrique du Droit des Affaires (O.H.A.D.A.), Ecole Régionale Supérieure de la Magistrature (E.R.SU.MA.).##40. Fan, Jianhong & Tao, Yang, (2007). Negotiable Instruments, in Particular Bills of Exchange in Macau, China, Journal of International Commercial Law and Technology, Vol.2, Issue 2.##41. Fan, Jianhong, Dias Pereira, Alexandre (2011). Commercial and Economic Law in Macau, Netherlands: Kluwer Law International.##42. Fauvarque-Cosson, Bénédicte (2007). La conﬁance légitime et l’estoppel, Electronic Journal of Comparative Law, vol. 11.3, December.##43. Ghillien, Raymond et Vincent, Jean, sous la direction de Guinchard, Serge et Montagnier, Gabriel, (2007). Lexique des termes juridiques, 16e éd., Paris : Dalloz.##44. Guazzelli, Tatiana Melo (2013). Cédula de crédito bancário: aspectos jurídicos de sua negociação e proteção dos investidores (Bank credit note: legal aspects of its negotiation and investors protection), Dissertação de Mestrado (Master's thesis), Faculdade de Direito (Faculty of Law), São Paulo.##45. Guest, A.G., (1998). Chalmers and Guest on bills of exchange, cheques and promissory notes, London: Sweet & Maxwell.##46.http://www.hvm.ir/print.asp?id=25669 (last visited: 2016/05/11).##47. Lenhoff, Arthur (2013). Einführung in das einheitliche Wechselrecht, Berlin: Springer-Verlag.##48. Leplat, Frédéric, (2001). La transmission conventionnelle des créances, thése pour le doctorat, université Paris X Nanterre.##49. Malan, F.R., (1974). beginsels van die wisselverbintenis, Randse Afrikaanse Universiteit.##50. Nammour, Fady, (2008). Instruments de paiement et de crédit, Liban : DELTA.##51. Negotiable instruments, available at:##cyberadvocate.in/mod/resource/view.php?id=144 (last visited: 2016/05/11).##52. Ould Eba, Moussa, (2013). Le rôle de l’information en droit des entreprises en difficulté, thèse de doctorat de l’université de Toulouse.##53. Quemner, Thomas Adolphe, (1976). Dictionnaire juridique francais-anglais, Paris : Editions de Navarre.##54. Rabel, Ernst, (1958). The Conflict of Laws: A Comparative Study, Vol. 4. Ann Arbor: The University of Michigan Press.##55. Roblot, Réné, (1967). Applications et fonctions de la notion d’inopposabilité en droit commercial, Melanges offerts à Monsieur le professeur Pierre Voirin, Paris : Librairie Général de droit et de jurisprudence, pp.710-736.##56.Strobele, NA, (2013). Die Genfer Scheckrechtsabkommen: Deutscher Text mit Erläuterungen aus den Materialien, Wien: Springer-Verlag.##57. UNCITRAL Convention on International Bills of Exchange and International Promissory Notes (1988).##58. Voica, Ileana, (2011). Bills of exchange and promissory notes–comparative perspective, Juridical Tribune, V.1, Issue 2, pp. 107-117.##59. Whaley, Douglas J. & McJohn, Stephen M., (2015). Problems and Materials on Payment Law, Lippincott Williams & Wilkins.##60. Wild, Susan Ellis, (2006). Webster's new world law dictionary, Hoboken: NJ:Wiley.##

0 ماهیت حقوقی فدیه در طلاق خلع و مبارات THE LEGAL NATURE OF FEDYE IN DIVORCE KHULA AND MOBARAT https://jlq.ut.ac.ir/article_70576.html 10.22059/jlq.2019.141300.1006704 0 در طلاق‌های خلع و مبارات زن با پیشنهاد فدیه به مرد او را ترغیب به مطلقه نمودن خود و مرد پس از قبول فدیه اقدام به جاری کردن صیغۀ طلاق می‌کند. در طلاق‌های مذکور علاوه‌بر آنکه ارادۀ مرد وجود دارد، نقشی نیز برای زن دیده می‌شود. فقها و حقوقدانان در بررسی ماهیتی این طلاق‌ها تنها به بیان ماهیت طلاق پرداخته‌ و به ماهیت عمل فدیه دادن زن به مرد چندان توجهی نکرده‌اند. این پژوهش از دیدگاه اخیر به موضوع نگریسته و به بیان ماهیت حقوقی فدیه در این دو طلاق می‌پردازد و در پی پاسخگویی به این پرسش است که ماهیت فدیه مانند طلاق، ایقاعی مستقل است یا قراردادی خاص میان زن و شوهر محسوب می‌شود و چنانچه قراردادی خاص در نظر گرفته شود، چه چیزی به‌عنوان معوض در این قرارداد در برابر فدیه قرار می‌گیرد؟ با بررسی‌های انجام‌گرفته مشخص شد که فدیه، ماهیتاً قراردادی خاص میان زن و مرد محسوب می‎شود که در آن از یک سو زن مالی را به شوهر تملیک می‎کند و در مقابل این تملیک مرد نیز تعهد به مطلقه نمودن زن می‌نماید. 1 In Khula divorce, wife offers his husband Fedye (ransom) and persuades him to get divorced. After accepting Fedye, the husband pronounces Talaq (divorce contract). In this type of divorce, both man and woman are consent to get divorced. Investigating the nature of this divorce, Faqihs (Islamic jurisprudents) and lawyers have only focused on the nature of this divorce and little attention has been paid to the legal nature of Fedye paid back to the husband from the wife. The current study aims to investigate the legal nature of Fedye paid back to husband from wife and try to answer whether the nature of Fedye, like divorce, is an independent Iqa (unilateral obligation) or a specific contract between husband and wife, and what can be set as an exchange for the Fedye. Previous studies specified that fedye in terms of nature is a special contract between husband and wife. By that, wife financial is transferred to husband and make him required to to divorced his wife. 107 122 سام محمدی Sam Mohamadi دانشیار گروه حقوق خصوصی دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی دانشگاه مازندران Iran sammhmd@yahoo.com سمیه ظهوری Somayeh Zohuri دکتری حقوق خصوصی دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی دانشگاه مازندران Iran sozohuri@gmail.com محمد فرزانگان Mohammad Farzanegan استادیار گروه حقوق خصوصی دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی دانشگاه مازندران Iran farzaneganmoh@gmail.com legal nature Khula Mobarat divorce Fedye . آخوند خراسانی، محمدکاظم (1406ق). حاشیه المکاسب، چ اول، تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.##2. اسدی حلی (علامه)، حسن بن یوسف بن مطهر، (1410ق). ارشاد الاذهان الی احکام الایمان، ج 2، چ اول، قم: دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعۀ مدرسین حوزۀ علمیۀ قم.##3. اسدی حلی(علامه)، حسن بن یوسف بن مطهر، (1413ق). قواعد الاحکام فی معرفه الحلال و الحرام، ج 2، چ اول، قم: دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعۀ مدرسین حوزۀ علمیۀ قم.##4. اسدی حلی، احمد بن محمد، (1407ق). المهذب البارع فی شرح المختصر النافع، ج 2، چ اول، قم: دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعۀ مدرسین حوزۀ علمیۀ قم.##5. امامی، سید حسن (1375). حقوق مدنی، ج 2 و 5، چ یازدهم، تهران: انتشارات کتابفروشی اسلامی.##7. جعفری لنگرودی، محمدجعفر (1376). حقوق خانواده، چ دوم، تهران: کتابخانۀ گنج دانش.##8. -------------------- (1378). رهن و صلح، چ سوم، تهران: کتابخانۀ گنج دانش.##9. -------------------- (1381). مبسوط در ترمینولوژی حقوق، ج 4، چ دوم، تهران: کتابخانۀ گنج دانش.##10. -------------------- (1386). دائره‌المعارف عمومی حقوق الفارق، ج 2، چ اول، تهران: کتابخانۀ گنج دانش.##11. جمعی از پژوهشگران زیر نظر محمود ‌هاشمی شاهرودی (1426ق). فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم‌السلام، ج3، چ اول، قم: دائره‌المعارف فقه اسلامی بر مذهب اهل بیت علیهم‌السلام.##12. حسینی شیرازی، سید صادق (1425ق). التعلیقات علی شرائع الاسلام، ج2، چ ششم، قم: انتشارات استقلال.##13. حسینی شیرازی، سید محمد (بی‌تا). ایصال الطالب الی المکاسب، چ اول، ج12، تهران: منشورات اعلمی.##14. حسینی، سید محمدرضا (1387). قانون مدنی در رویۀ قضایی، چ چهارم، تهران: انتشارات مجد.##15. حلی (محقق)، جعفر بن حسن (1408ق). شرائع الاسلام فی مسائل الحلال و الحرام، ج 2، چ دوم، قم: مؤسسۀ اسماعیلیان.##16. ----------------------- (1408ق). شرائع الاسلام فی مسائل الحلال و الحرام، ج 3، چ دوم، قم: مؤسسۀ اسماعیلیان.##17. ------------------------ (1387). ایضاح الفوائد فی شرح مشکلات القواعد، چ اول، ج3، قم: مؤسسۀ اسماعیلیان.##40. خمینی موسوی، روح‌الله (1390). تحریر الوسیله، ج 2، چ دوم، نجف: نشر دار المکتب العلمیه.##41. ---------------- (1404ق). زبده‌الاحکام، چ اول، تهران: سازمان تبلیغات اسلامی.##18. سلطانی‌نژاد، هدایت‌الله (1376). «ماهیت حقوقی طلاق خلع»، نامۀ مفید، ش 10.##19. شهری، غلامرضا و دیگران (1388). مجموعه نظرهای مشورتی ادارۀ کل حقوقی قوۀ قضائیه در مسائل مدنی، چ اول، تهران: روزنامه رسمی جمهوری اسلامی ایران.##20. شهیدی، مهدی (1383). آثار قراردادها و تعهدات، ج3، چ دوم، تهران: مجمع علمی فرهنگی مجد.##21. شیخ انصاری، مرتضی (1411ق). کتاب المکاسب المحرمه و البیع و الخیارات (ط- القدیمیه)، چ اول، قم: منشورات دار الذخائر.##22. صفایی، سید حسین، امامی، اسدالله (1387). حقوق خانواده، ج 1، چ یازدهم، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.##23. صیمری، مصلح بن حسن (1420ق). غایه المرام فی شرح شرایع الاسلام، ج 2، چ اول، بیروت: دارالهادی.##24. طالب احمدی، حبیب (1391). «ماهیت حقوقی طلاق خلع»، مجلۀ مطالعات حقوقی دانشگاه شیراز، دورۀ چهارم، ش 2.##25. طاهری، حبیب‌الله (1418ق). حقوق مدنی، ج3، چ دوم، قم: دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعۀ مدرسین حوزۀ علمیه قم.##26. عاملی (شهید اول)، محمد بن مکی (1410ق). اللمعه الدمشقیه فی فقه الامامیه، چ اول، بیروت: دارالتراث – دارالاسلامیه.##27. عاملی (شهید ثانی)، زین‌الدین بن علی (1430ق). الروضه البهیه فی شرح اللمعه الدمشقیه، ج 3، چ اول، قم: مؤسسۀ انتشارات دارالعلم.##28. -------------------------- (1410ق). الروضه البهیه فی شرح اللمعه الدمشقیه، ج 6، چ اول، قم: کتابفروشی داوری.##29. عاملی(شهید ثانی)، زین‌الدین بن علی (1413ق). مسالک الافهام الی تنقیح شرائع الاسلام، ج 9، چ اول، قم: مؤسسۀ المعارف الاسلامیه.##30. عاملی، محمد بن مکی (1414ق). غایه المراد فی شرح نکت الارشاد، ج3، چ اول، قم: دفتر تبلیغات اسلامی حوزۀ علمیۀ قم.##31. کاتوزیان، ناصر (1384). حقوق مدنی ایقاع، چ سوم، تهران: نشر میزان.##32. ----------- (1385). حقوق مدنی: قواعد عمومی قراردادها، ج 1، چ هفتم، تهران: شرکت سهامی انتشار.##33. ------------ (1389). حقوق خانواده، چ هفتم، تهران: میزان.##34. گیلانی (میرزای قمی)، ابوالقاسم بن محمد بن حسن (1427ق). رسائل المیرزای قمی، ج 1، چ اول، قم: دفتر تبلیغات اسلامی – شعبه خراسان.##35. مامقانی، ملا عبدالله (1350). نهایه المقال فی تکمله غایه الآمال، چ اول، قم: مجمع الذخائر الاسلامیه.##36. محقق داماد، سید مصطفی (1387). بررسی فقهی حقوق خانواده نکاح و انحلال آن، چ پانزدهم، تهران: مرکز نشر علوم اسلامی.##37. محقق داماد، سید مصطفی (1406ق). قواعد فقه، ج3، چ دوازدهم، تهران: مرکز نشر علوم اسلامی.##38. معاونت قضایی، آموزش و تحقیقات علمی دادگستری کل استان تهران (1380). مجموعه دیدگاه‌های قضایی قضات دادگستری استان تهران، چ دوم، تهران: نشر دادیار.##39. معین، محمد (1385). فرهنگ فارسی، چ سوم، تهران: انتشارات راه رشد.##42. نجفی، محمدحسن (1404ق). جواهر الکلام فی شرح شرائع الاسلام، ج 33، چ هفتم، بیروت: دار احیاء التراث العربی.##43. یزدانیان، علیرضا؛ طباطبایی، سید محمدصادق؛ نعمتی، اکبر؛ پرنیان جوی، عادل (1391). «بررسی وضعیت حقوقی نظریۀ تملیک از طریق تعهد یکجانبه در فقه و حقوق ایران»، نشریۀ علمی - پژوهشی فقه و حقوق اسلامی، سال سوم، ش 5.##

0 دعاوی مرتبط و بررسی شش معیار برای شناخت آن RELATED ACTIONS AND STUDY OF SIX CRITERIA FOR THEIR RECOGNITION https://jlq.ut.ac.ir/article_70577.html 10.22059/jlq.2019.240482.1006928 0 ارتباط میان دعاوی اگرچه آثار بسیار مهمی بر فرایند دادرسی و رأی دادگاه‌ها دارد، قانونگذار به‌غیر از تعریف مفهوم ارتباط کامل، معیار عینی برای تشخیص مصداق ارتباط مقرر نکرده است. در این تحقیق شش معیار برای ارتباط معرفی شده است: ارتباط به‌مثابة همبستگی و وابستگی، ارتباط همسو و ناهمسو، ملازمۀ اثباتی و اثر اسباب حکم هر دعوا، امر قضاوت‌شده، جمع اجرای دو حکم، معیار قابلیت استماع دعاوی تجزیه‌ناپذیر و معیار منع محکومیت مضاعف. منبع این شش معیار آنچنان که در مقاله آمده، برداشت و روش برخورد رویۀ قضایی است. این شش معیار با هدف اجرای صحیح عدالت در کلیة دادرسی‌ها با عطف توجه به صلاحیت محاکم اعمال می‌شوند. 1 Relation between litigations has a significant effect on process and judgment. Except its definition, legislator has not indicated concrete criteria of the relation for its recognition. In this study, we have studied six criteria including Co-Relationship and Mere Relationships; One-way Relation and Two Way Relation; Proof Relation and the effect of judgments; Res judicator; Indivisibility of Claims and interdiction of twice condemning. The source of these six criteria is the current interpretation of judicial precedent. The goal of these six criteria is just administration of justice governing all proceedings. 123 140 فریدون نهرینی Fereydoon Nahreini دانشیار گروه حقوق خصوصی دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران Iran fereidoonnahreini@yahoo.com حبیب‌الله پورصادقی Habibollah Poursadeghi دانش‌آموختۀ دکتری حقوق خصوصی، پردیس بین‌المللی کیش، دانشگاه تهران Iran poursadeghi1972@gmail.com حسن محسنی Hassan Mohseni دانشیار گروه حقوق خصوصی دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران Iran hmohseny@ut.ac.ir related actions same cause full connection counterclaim plural actions الف) فارسی##ابهری، حمید (۱۳۹۱). آیین دادرسی مدنی (۲) جریان دادرسی؛ از آغاز تا پایان، بابلسر: انتشارات دانشگاه مازندران.##انصاری، مسعود؛ طاهری، محمدعلی (1384). دانشنامۀ حقوق خصوصی، ج ۱، تهران: محراب فکر.##بدریان، فخرالدین (1391). بررسی تطبیقی دعوای متقابل، تهران: نگاه بینه.##جعفری لنگرودی، محمدجعفر (1375). دانشنامۀ حقوقی، ج ۳، تهران: امیرکبیر.##خدابخشی، عبداله (1394). حقوق دعاوی (تحلیل و نقد رویۀ قضایی)، تهران: شرکت سهامی انتشار.##شمس، عبداله (1380). آیین دادرسی مدنی دورۀ پیشرفته، ج ۱، تهران: میزان.##---------- (1381). آیین دادرسی مدنی دورۀ پیشرفته، ج ۲، تهران: میزان.##دهخدا، علی‌اکبر (1377). لغت‌نامه دهخدا، ج 2، تهران: دانشگاه تهران، چاپ دوم از دورۀ جدید.##زندی، محمدرضا (1391). رویۀ قضایی دادگاه‌های تجدیدنظر استان تهران در امور خانواده 4 (تشریفات دادرسی)، چ دوم، تهران: جنگل.##عابدیان، میرحسین؛ اسدزاده، مجتبی؛ فیروزمند، علی (1388). در تکاپوی عدالت، تهران: میزان.##10. غمامی، مجید؛ محسنی، حسن (1390). آیین دادرسی مدنی فراملی، تهران: سهامی انتشار.##11. کاتوزیان، ناصر (1376). اعتبار امر قضاوت‌شده در دعوای مدنی، چ پنجم، تهران: دادگستر.##12. متین دفتری، احمد (1391). آیین دادرسی مدنی و بازرگانی، ج 1 و 2، چ چهارم، تهران: انتشارات مجد.##13. مجموعه نظریه‌های مشورتی ادارۀ کل حقوقی قوۀ قضاییه در امور مدنی (1393). ج 1: آیین دادرسی مدنی و اجرای احکام مدنی از سال 1362 تا 1392) گردآورندگان: محمد خرازی، حمید گوینده، فریدون تحصیل دوست، غلامحسین افتاده، تهران: انتشارات روزنامۀ رسمی کشور.##14. محسنی، حسن (1395). «رویکردی تطبیقی بر دعوی تقابل»، فصلنامۀ تحقیقات حقوقی دانشکدۀ حقوق دانشگاه شهید بهشتی، بهار، دورۀ 19 ، ش 1.##15. محسنی، حسن (1393). ادارۀ جریان دادرسی مدنی، بر پایۀ همکاری و در چارچوب اصول دادرسی، تهران: شرکت سهامی انتشار، چ سوم.##16. محسنی، حسن (1391). «دعاوی مرتبط و ناکارآمدی مقررات مرتبط»، مجلۀ حقوقی دادگستری، سال هفتادوششم، ش 77، بهار.##17. مذاکرات و آراء هیأت عمومی دیوان عالی کشور سال 1382 (1385). ج 9، چ اول، تهران: روزنامۀ رسمی جمهوری اسلامی ایران.##18. مذاکرات و آراء هیأت عمومی دیوان عالی کشور سال 1378 (1381). ج 8، چ اول، تهران: روزنامۀ رسمی جمهوری اسلامی ایران.##19. مذاکرات و آراء هیأت عمومی دیوان عالی کشور سال 1384 (1387). ج 11، چ اول، تهران: روزنامۀ رسمی جمهوری اسلامی ایران.##20. مذاکرات و آراء هیأت عمومی دیوان عالی کشور سال 1386 (1389). ج 13، چ اول، تهران: روزنامۀ رسمی جمهوری اسلامی ایران.##21. معین، محمد (1357). فرهنگ فارسی، چ سوم، ج ۲، تهران: امیرکبیر.##22. نهرینی، فریدون (1392). ایستایی اجرای حکم دادگاه، تهران: گنج دانش.##23. واحدی، جواد (1370). «دعوای متقابل»، مجلۀ قضایی و حقوقی دادگستری، سال اول، ش 2، زمستان.##24. نفیسی، علی‌اکبر (1343). فرهنگ نفیسی، ج ۱، تهران: کتابفروشی مروری.##ب) خارجی##26. Cadiet, Loïc (2010). connexité, in: Rep.pr.civ, Paris, Dalloz.##27. Cornu, Gérard (2007). Vocabulaire juridique, Paris, Puf, 8e éd.##28. Friedenthal, Jack, Mary Kane, Arthur Miller, (1985). Civil Procedure, USA: West Publishing Co.##29. Motulsky, Henry (1973). La cause de la demande dans la délimitationdel'officedujuge, in : ÉCRITS, Paris : Dalloz, 1974, Tome I: études et notes de procédure civile, pp. 101-124.##

0 شرط بازنگری قیمت در قراردادهای گازی «دریافت یا پرداخت» و حل‌وفصل اختلافات ناشی از آن GAS PRICE REVIEW CLAUSE IN TAKING OR PAYING CONTRACTS AND DISPUTE SETTLEMENT ARISING OUT OF THAT https://jlq.ut.ac.ir/article_70579.html 10.22059/jlq.2019.248164.1006971 0 قراردادهای عرضۀ گازِ take or pay از انواع قراردادهای بلندمدت خریدوفروش گاز طبیعی است که ویژگی طولانی بودن مدت آن ناخواسته موجب تغییر قیمت قرارداد می‌شود. تغییر قیمت قرارداد نیز تعادل اقتصادی آن را بر هم می‌زند و تبعاً اجرای قرارداد را با مشکل مواجه می‌سازد. تغییر قیمت این قراردادها معمولاًَ از عوامل مختلفی ناشی می‌شود که آزادسازی بازارهای مصرف نهایی، انقلاب گاز شل، بحران‌های اقتصادی، جدایی و تفاوت قیمت نفت و گاز از مصادیق بارز آن است، لیکن حوادث ناگهانی بیش از سایر عوامل در تغییر قیمت قراردادهای take or pay مؤثر است. در مورد این‌گونه مشکلات قراردادی هم تاکنون راهکارهای حقوقی خاصی ارائه شده که تأکید بر تعیین دقیق قیمت گاز طبیعی یا پیش‌بینی مکانیسم‌های تعیین قیمت براساس مقیاس‌های مختلف برای پیشگیری از آن مشکلات به‌کار می‌رود و گنجاندن شرط بازنگری در قیمت به‌عنوان Exit Clause هنگام امضای قرارداد نیز برای اصلاح آن مدنظر قرار می‌گیرد. اختلافات ناشی از تغییر قرارداد عرضۀ گاز طبیعی نیز در گذشته از طریق مذاکره و داوری تجاری حل‌وفصل می‌شد، اما در حقوق کنونی از داوری بازنگری قیمت استفاده می‌شود که مقالۀ حاضر به تحلیل آن می‌پردازد. 1 Take- or- Pay is a kind of long-term contract for purchase and sale of natural or liquid gas. Parties in the contracts are usually faced with some problems such as economical imbalance of contract and the impossibility of its implementation by the parties. So far, there are many specific solutions for the problem. One of the solutions is makes pricing of the contract through a pricing formula independent of oil price. This has been considered as the way of exiting this deadlock. To predict the price review clause at the time of signing the contract (as the Exit Clause) is the best example for solution of these problems. Checking out the reasons leading to price changes and the price review clause are going to modify the price to avoid potential disagreements during negotiations. The arbitration arising from this clause are the important topics discussed in this essay. 141 157 جعفر نوری یوشانلوئی Jafar Nory Yoshanloey دانشیار گروه حقوق خصوصی دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران Iran jafarnory@ut.ac.ir نسیم برخی Nasim Barkhi دانشجوی دکتری حقوق نفت و گاز دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران Iran nasimbarkhi@yahoo.com Arbitration trigger event gas sales price review clause pricing الف) فارسی##1. ابراهیمی، سید نصرالله؛ دانایی، کیمیا (1395). «بررسی اعتبار و کارایی شرط دریافت یا پرداخت در قراردادهای فروش ال ان جی»، نشریۀ مطالعات حقوق انرژی، دورۀ 2، ش 2، 190.##2. شهریار، بهنام (1384). بررسی قیمت‌گذاری گاز طبیعی صادراتی ایران در قراردادهای بین‌المللی، پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد اقتصاد انرژی، دانشکدۀ اقتصاد دانشگاه تهران.##3. ترابی، فروغ (1395). بررسی حقوقی قراردادهای تأمین مالی طرح‌محور پالایشگاهی با تأکید بر پالایشگاه‌های ایران، پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد حقوق نفت و گاز، دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران.##4. دهنوی، جلال (تیر و مرداد 1391). «پیش‌بینی مکانیسم قیمت‌گذاری گاز طبیعی با نگاهی به تحولات اخیر بازار گاز»، اقتصاد انرژی، ش 151 و 152.##5. علوی قزوینی، سید علی (1389). «بازنگری در مفاد قرارداد»، مجلۀ فقه و حقوق اسلامی، ش 1.##6. علیخانی، محمد (1387). «بررسی وضعیت حقوقی مبیع و ثمن در قراردادهای بین‌المللی فروش گاز»، مجلۀ حقوقی بین‌المللی، سال بیست‌وششم، ش 40.##7. حاجیان، مهدی؛ موسوی، میترا (1395). «مطالعۀ تطبیقی وضعیت حقوقی شرط تعهد به دریافت در قراردادهای فروش و انتقال گاز»، فصلنامۀ پژوهش حقوق خصوصی، سال پنجم، ش شانزدهم.##ب) خارجی##8. A. Creti, B. Villenueve (2003). Long Term Contracts and Take or Pay Clauses in Natural Gas Markets, University of Toulouse##9. Adegun K. A (2011). Take or Pay contracts as investment drivers for gas development projects in developing countries: are there co pilots?, Centre for Energy, Petroleum and Mineral Law and Policy Annual Review, University of Dundee, London,##10. A. Rogers, D. Phua (2015). Re-examining the Take-or-Pay Obligation in LNG Sale and Purchase Agreements, King and Splading Energy Newsletter.##11. Ana Stanie and Graham Weale (2007). Changes in the European Gas Market and Price Review Arbitrations, 25 J. Energy Nat. Resources L.##12.Barton, J. H (2011). " The Economic Basis of Damages for Breach of Contract," Journal of Legal Studies.##13. Broadman, H. G. and Toman,M. A (2008). " Non-Price Provisions in Long-Term Natural Gas Contracts," Resources for the Future, Washington##14. Creti, A., Villeneuve,B (2004). Long-term contracts and take-or-pay clauses in natural gas markets, Energy Studies Review.##15. Colm Gibson, Boaz Moselle (2014). ‘The role of an expert in price review arbitrations’, in Gas Price Arbitrations##16.David Mildon (2014). ‘The adjustment phase’, in Gas Price Arbitrations, (ed. Mark Levy)##17. Griffin, Paul & Herbert Smith (2011). Transnational Gas Projects and their Agreements in Natural Gas Agreements, ed. Martyn R. David, Sweet & Maxwell, London.##18. Griffins, P (2003) Changing Markets and Contracts of the LNG Business", Journal of Energy & Natural Resources Law.##19. Groom Malcolm (2012). The Problems of Short-term Gas Contracts, Oi and Gas Law and Taxation Review##20. George von Mehren (2014). ‘The Arbitrator’s Role’, in Gas Price Arbitrations (ed. Mark Levy).##21.Holland (2016). Enforceability of Take - or - Pay Provisions in English Law Contracts", Journal of Energy and Natural Resource Law.##22. James M.Gaitis (2015). the leading practitioners guide to international oil and gas arbitration, JurisNet LLC##23. Jensen, James, T(2008). "Global LNG Markets - The Challenge In Meeting Forecast Growth, a Presentation to The Eleventh Annual Flame Conference", LNG Summit, Amsterdam.##24. Oladotun, Ayeni (2008). M & J Polymers LTD V. Imerys Mineral Limited: "Can Take or Pay Clauses in Gas Contract Be Considered A Contractual Penalty?",Tulsa Law Review.##Philippe Pinsolle (2014). ‘Confidentiality in gas price reviews’, in Gas Price Arbitrations, (ed. Mark Levy.##25. Polkinghorne, Michael (2013). Take or Pay Conditions in Gas Supply Agreement, White & Case, Paris Energy Series.##26. Rigacci Gomero, Carlos (2012). Should Take or Pay Payments Be subject to Royalties? Assessing the effects of Take or pay Provision on the Relationship Between the State and Producer", Journal of Energy and Natural Resources Law.##27. S. Scott Gaille (2009). "The Use of Quantity Terms to Improve Efficiency and Stability in International Gas Sales and Purchase Agreements", Energy Law Journal.##28. Uzezi Azaino, Efe (2008). "Natural GAS Contracts: Do Take or Pay Clauses Fall Foul of the Rule Against Penalties?", Official Gazette , Ministry of Mining and Energy,5-13.##29. Roberts, Peter (2004). Gas Sales and Gas Transportation Agreements: Principles and Practice, Sweet and Maxwell, London.##

0 تحلیلی از مسئولیت مدنی ناشی از عمل مجرمانۀ دیگری در حقوق ایران و فرانسه AN ANALYSIS OF THE CIVIL LIABILITY ARISING FROM OTHER CRIMINAL ACTS IN IRANIAN AND FRANCE LAW https://jlq.ut.ac.ir/article_70580.html 10.22059/jlq.2019.218753.1006811 0 یکی از مباحث حقوق مسئولیت مدنی فرانسه، «مسئولیت مدنی ناشی از عمل مجرمانۀ دیگری» است. در سیستم‌های حقوقی قاعده این است که مسئولیت کیفری شخصی و فردی است و مسئولیت ناشی از عمل دیگری منتفی است. اما به‌نظر می‌رسد پذیرش مسئولیت مدنی ناشی از عمل مجرمانۀ دیگری امکان دارد و حتی در سیستم‌هایی که مسئولیت «کیفری» ناشی از عمل غیر را به‌کار می‌برند، در واقع منظور نوعی مسئولیت «مدنی» ناشی از عمل مجرمانۀ دیگری است نه مسئولیت «کیفری». ازاین‌رو می‌توان مسئولیت مدنی ناشی از عمل مجرمانۀ دیگری را به‌عنوان یک ضرورت در سیستم حقوقی ایران طرح کرد. از سویی مادۀ 142 ق.م.ا سبب این شبهه است که آیا تحمیل مسئولیت کیفری به معنای دقیق آن بر عهدۀ دیگری ممکن است یا نه. جای مسئله در ادبیات حقوق تعهدات و حقوق کیفری ایران خالی است که در این مقاله به شیوۀ تطبیقی و با کمک حقوق فرانسه به بررسی این موضوع پرداخته خواهد شد. 1 One of the topics of civil liability of French law is, “the civil liability resulting from other criminal acts". In the legal systems, the rule states that the criminal responsibility is personal and individual and there is no liability arising from the other’s criminal acts. However, it seems that we can accept civil liability arising from other’s criminal activities. This can even be assumed in the systems that they apply this kind of liability a "civil" responsibility not "criminal" responsibility. Therefore, the civil liability arising from criminal acts of other people can be raised in Iranian law. In one hand, Article 142 of Islamic criminal law is the question that the imposition of liability resulting from other’s criminal acts is possible or not. The place of this issue is empty in the legal literature of the law of obligations and Iranian criminal law. In this study, we discussed this subject through a comparative approach and with the help of French law. 159 176 علیرضا یزدانیان Alireza Yazdanian دانشیار گروه حقوق خصوصی دانشکدۀ علوم اداری و اقتصاد دانشگاه اصفهان Iran dr.alireza_yazdanian@yahoo.com responsibility civil liability criminal acts French law الف) فارسی##1. ایزانلو، محسن (1386). شروط محدودکننده و ساقط‌کنندۀ مسئولیت در قراردادها، چ دوم، تهران: شرکت سهامی انتشار.##2. بادینی، حسن (1384). فلسفۀ مسئولیت مدنی، چ اول، تهران: شرکت سهامی انتشار.##3.----------- (1393). «نظام جبران خسارت بدنی در حقوق ایران: بررسی کاستی‌ها و ارائۀ گزینه‌هایی برای تحول» مندرج در کتاب بر منهج عدل، به سعی دکتر حسن جعفری تبار، چ دوم، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.##4. باهری، محمد؛ داور، میرزا علی‌اکبرخان (1380). نگرشی بر حقوق جزای عمومی، چ اول، تهران: مجد.##5. جعفری تبار، حسن (1394). «کاتوزیان و حقوق زیان، تحلیل نظریۀ مسئولیت مدنی و نگاه کاتوزیان به آن»، مندرج در کتاب بر منهج عدل، به سعی دکتر حسن جعفری تبار، چ دوم، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.##6. شامبیاتی، هوشنگ (1375). حقوق جزای عمومی، ج 1، چ هفتم، انتشارات ویستار.##7. صفایی، سید حسین؛ رحیمی، حبیب‌الله (1389). مسئولیت مدنی (الزامات خارج از قرارداد)، چ اول، تهران: سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه‌ها.##8. کاتوزیان، ناصر (1386). حقوق مدنی، الزام‌های خارج از قرارداد، ج 1، چ هشتم، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.##9. گارو (1344). مطالعات نظری و عملی در حقوق جزا، ترجمۀ دکتر سید ضیاءالدین نقابت، ج 2، چ اول، انتشارات ابن‌سینا.##10. محقق داماد، سید مصطفی (1379). قواعد فقه، بخش جزایی، ج 4، چ اول، تهران: مرکز نشر علوم انسانی.##11. معتمد، محمدعلی (1351). حقوق جزای عمومی، ج 1، چ اول، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.##12. ولیدی، محمدصالح (1378). حقوق جزای عمومی، ج 1، چ چهارم، تهران: سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه‌ها.## ##ب) عربی##13. ثروت، جلال؛ عبدالمنعم، سلیمان (1416ق.1996م). اصول المحاکمات الجزاییه، چ اول، المؤسسۀ الجامعیه الدراسات و النشر و التوزیع.##14. حلی (فخرالمحققین) محمدبن یوسف بن یوسف اسدی (1387ق). ایضاح الفواید فی شرح مشکلات القواعد، ج 4، چ1، قم: مؤسسۀ اسماعیلیان##15. سنهوری، عبدالرزاق احمد (1988ق). مصادر الحق، ج1، چ دوم، منشورات الحلبی الحقوقی.##16. شریف مرتضی، علی بن حسین موسوی (1405ق). رسایل الشریف المرتضی، ج 2، چ اول، قم: دارالقرآن الکریم.##17. فاضل مقداد، جمال‌الدین مقداد بن عبدالله (1404ق). التنقیح الرائع لمختصر الشرایع، ج4، چ اول، قم: کتابخانۀ آیت‌الله مرعشی نجفی.##ب) فرانسوی##18. Benabant ,Alain (2005). Droit civil.Les obligations, 10é.éd.Librairie général de droit et de jurisprudence. Montchrestien.##19. Brun, Philippe (2005). Responsabilité civile extracontractuelle, 1é.éd.LexisNexis.Litec##20. Bllot – Léna, Aurélie (2008). La responsabilité civile en droit des affaires, Des régimes speciaux vers un droit commun.1é.éd.L.G.D.J. Lextenso éditions.##21. Carbillac, Remy (2008). Droit des obligations, 8é.éd.Dalloz.##22. Cardascia,Guillaume (1998). Réparation et péine dans les droits cunéifor, et le droit romain. in: La responsabilité à travers les age. 1é.éd. E.D.Economica.##23. Colin, philippe ; Maistre du chambon, patrick (1999). Droit pénal général, 4é.éd. Armond colin.##24. Delebecque, Philippe; Jerome pansier, Frederic (2008). Droit des obligations, 4é.éd.LexisNexis.##25. Deroussin, David (2007). Histoire de droit des obligations,1é.éd. Economica.##26. Donnedieu de verbes (1946). Precis de droit criminel, 1é.éd.Dalloz.##27. Fabre-Magnan, Muriel (2007). Droit des obligations, Responsabilité civile et auasi-contrats.1é.éd. Presses universitaires de France.##28. Garpaud(G) (1921). Precis de droit criminal, 13é.éd. Libraire de la societe du recueil siry.##29. Lapoyade Dechamps, Christien (1998). Droit des obligations,1é.éd.ellipes edition marketing S.Q.##30. Lecourt, Arnaud (2008). Fiches de droit des obligations, 19é.éd. paris.ellipes edition marketing s.a.##31. Malaurie, Philippe; Aynes, Laurent; Stoffel-Munck, Philippe (2004). Droit civil, Les obligations. 1 é.éd. Editions juridiques associées.Défrenois.##32. Malinvaud, Philippe (2oo5). Droit des obligations, 9é.éd.LexisNexis.Litec##33. Mazeaud, Henri,Leon,Jean (1978). Lecons de Droit Civil, Obligations.T2. 6 é.éd. Monntchrestien.##34. May, Gaston (1925). Elements de Droit Romain, 15 é.éd.recuil sirey.##35. Poumaréde, Matthieu (2011). Droit des obligations,1é.éd.Montchrestien. Lextenso éditions.##36. Responsabilité, individuelle; Garanties, collectives (1998). 1é.éd.presses universitaires de france.##37. Radé, Christophe (2005). DROIT À RÉPARATION, Responsabilité du fait d'autrui. Principe général , Responsabilité civile et Assurances.##38. Radé, hristophe (2007). "DROIT À RÉPARATION, Responsabilité du fait d'autrui. Domaine: responsabilité des commettants". Responsabilité civile et Assurances.##39. Starck, Boris ; Roland, Henri ; Boyer, Laurent (1996). Obligations.T.1. Responsabilité civile.5é.éd. Librairie de la cour de cassation.##40. Sériaux, Alain (1998). Droit des obligations, 2é.éd. Presses universitaires de france##41. Steinlé-Feuerbach, Marie.France (2008). Droit des obligations1é.éd. Ellipses édition Marketing.S.A.##42. Terré, Francois; Simler, Philippe; Lequette, Yves (2005) .Droit Civil.Les Obligations, 9é.éd, Dalloz.##43. Viney, Geneviève (1995). Traité de droit civil, Introduction à la responsabilité. 2é.éd. Librairie générale de droit et de jurisprudence##44.Viney, Genevieve (1988). Traité de Droit Civil, Les obligations. La responsabilité. 1 é.éd.Lbrairie générale de droit et de jurisprudence.##45.Viney, Geneviève; Jourdain, Patrice (1998). Traité de Droit civil, Les conditions de la responsabilité civile. 2é. éd. Librairie générale de Droit et de Jurisprudence.##46. Viney , Geneviève (2007). "Principe de précaution et responsabilité civile des personnes privées", Recueil Dalloz.## 47.Weill, Alex (1975). Terré.Francois.Droit.Civil.Les obligations, 2é.éd.Dalloz.##