دانشگاه تهران مطالعات حقوق خصوصی 2588-5618 48 3 2018 09 23 EXCLUDING CONSEQUENTIAL LOSS IN PETROLEUM JOINT OPERATING AGREEMENTS WITH EMPHASIS ON BRITISH LEGAL SYSTEM حذف زیان تبعی در موافقت‌نامه‌های عملیات مشترک (م.ع.م) نفتی با تأکید بر نظام حقوقی انگلستان 383 400 67726 10.22059/jlq.2018.220865.1006827 FA سید نصراله ابراهیمی استادیار گروه حقوق خصوصی دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران 0000-0002-4942-0431 رضا طجرلو دانشیار گروه حقوق عمومی و بین‌الملل دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران جابر هوشمند دکتری حقوق نفت و گاز دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران Journal Article 2017 03 13 A well-known method for risk management in petroleum Joint Operating Agreements (JOA) is the use of knock for knock liability clauses. In one type of such clauses, parties in the JOA exclude their liability to consequential loss. The British courts try to construe and interpret the exclusion of consequential loss and loss of profit narrowly and, therefore, insisted on recoverability of such losses to the extent possible despite the parties’ agreement to exclude them. Furthermore, loss of profit may be considered as direct losses in British and American legal systems. Under Iranian legal system, directness is a condition, among others, for recoverability of damages, but, such condition may not be considered as equivalent to direct damage in Britain and accordingly the concept of indirect damage is different in the two countries. Therefore, the usefulness of excluding consequential loss responsibility in the contracts with applicable laws and regulations of Iran is questionable if the parties do not define a clear and distinguishing definition of it in such contracts. Despite the existing doubts with regard to recoverability of loss of profit, probably all Iranian scholars believe in recoverability of loss of profit and, therefore, it should be considered as direct damage.         یکی از روش‌های مدیریت ریسک در موافقت‌نامه‌های عملیات مشترک نفتی استفاده از شروط عدم مسئولیت متقابل است. در یکی از اقسام پرکاربرد این شروط، طرفین اقدام به حذف مسئولیت نسبت به زیان تبعی می‌کنند. با وجود این‌ در انگلستان، دادگاه‌ها سعی در تفسیر محدود شروط حذف مسئولیت نسبت به زیان تبعی و عدم‌النفع و در نتیجه جبران‌پذیری زیان‌های وارده تا حد ممکن با وجود توافق طرفین بر حذف برخی از آنها دارند. در عین حال، در انگلستان و آمریکا، عدم‌النفع می‌تواند زیان مستقیم (غیرتبعی) تلقی شود. بنابراین، در این کشورها، حذف مسئولیت در زمینۀ زیان تبعی لزوماً به معنای حذف مسئولیت نسبت به عدم‌النفع نیست. در نظام حقوقی ایران،بلاواسطه بودن از شروط جبران‌پذیری خسارت است، اما نمی‌توان خسارت باواسطه در ایران را معادل خسارت تبعی یا غیرمستقیم در انگلستان دانست. از همین رو فایده‌مندی درج شرط حذف مسئولیت نسبت به زیان تبعی در قراردادی که تحت حاکمیت قوانین و مقررات ایران است و طرفین زیان تبعی را در قرارداد به شکلی متمایز و روشن تعریف نکرده باشند، محل سؤال است. علاوه‌براین با وجود تردیدهایی در خصوص جبران‌پذیر بودن عدم‌النفع، بیشتر حقوقدانان ایرانی عدم‌النفع را قابل مطالبه و جبران می‌دانند و از همین رو باید آن را خسارتی بلاواسطه محسوب کرد.   https://jlq.ut.ac.ir/article_67726_7d1bb3569a85615d02dab1226083123b.pdf