گفتاری در فلسفۀ حقوق شرکت‌های تجاری؛ شرکت‌های تجاری، مخلوق نظمی خودجوش یا نظمی تصنعی؟

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

دکتری حقوق خصوصی دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران

چکیده

با تجزیۀ سازمان حقوقی شرکت‌های تجاری سرمایه‌محور، به چهار قاعدۀ بنیادین می‌رسیم: قاعدۀ شخصیت حقوقی مستقل شرکت از سهامدار، قاعدۀ حاکمیت اکثریت سرمایه یا حق رأی، قاعدۀ مسئولیت محدود سهامدار و در نهایت قاعدۀ اختیار تام مدیران. از آنجا که شرکت‌های تجاری، کشف بزرگ و ابزار معجزه‌آسای سرمایه‌داری مدرن نامیده شده و برخی از عناصر آن، مهم­تر از اختراع الکتریسیته و ماشین بخار توصیف شدند، این مقاله با کاوشی در فلسفۀ حقوق، به این نتیجه رسیده است که شرکت تجاری مفهومی مدرن و مخلوق ارادۀ دولت بوده و از طریق توسل به نظریۀ نظم خودجوش و دولت شبگرد night watchman مطرح‌شده توسط برخی از فیلسوفان اقتصاد و سیاست که دخالت دولت در اقتصاد و حقوق را نمی‌پذیرند، نمی­توان مبانی مشروعیت حقوق شرکت‌ها را تبیین و توجیه کرد.

کلیدواژه‌ها


الف) فارسی

  1. آجودانی، ماشاالله (1387). مشروطۀ ایرانی، تهران: اختران.
  2. آدمیت، فریدون (1349). اندیشه‌های میرزا فتحعلی آخوندزاده، تهران: خوارزمی،
  3. ارانی، تقی. "حقوق و اصول مادی، در مجموعه مقالات ارانی، by تقی ارانی، 158-163. koln: pahl- rugenstein verlag, 1977.
  4. آرون، ریمون (1393). مراحل اساسی سیر اندیشه در جامعه‌شناسی، ترجمه باقر پرهام. تهران: علمی و فرهنگی،
  5. بابایی، ایرج ( 1386). «مبانی نظری رویکرد تحلیل اقتصادی حقوق»، پژوهش حقوق و سیاست، 60-13.
  6. بادینی، حسن (1382). «مبانی فلسفی نگرش اقتصادی به حقوق»، مجلۀ دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی، ص 135-91.
  7. بوردیو، پیر (1390). نظریۀ کنش، ترجمۀ مرتضی مردیها، تهران: نقش و نگار
  8. دوگی، لئون (1393). دروس حقوق عمومی، ترجمۀ محمدرضا ویژه، تهران: میزان
  9. سلطانی، ناصر (1395). مذاق مملکت و معنای مشروطۀ ایرانی در جشن‌نامۀ جواد طباطبایی فیلسوف سیاست، زیر نظر حامد زارع، تهران: فلات، ص 346-321.
  10. طوسی، عباس (1394). تحلیل اقتصادی حقوق شرکت‌ها، تهران: شهر دانش.
  11. غنی‌نژاد، موسی (1395). گفتارهایی در معرفت‌شناسی علم اقتصاد، تهران: دنیای اقتصاد.
  12. فولادوند، عزت‌الله (1385). در سنگر آزادی؛ فردریش فون هایک، تهران: لوح فکر.
  13. کاتوزیان، ناصر (1387). فلسفۀ حقوق، ج1، تهران: شرکت سهامی انتشار.
  14. (1382)—. مقدمۀ علم حقوق، تهران: شرکت سهامی انتشار.
  15. کاتوزیان، ناصر (1388).  قواعد عمومی قراردادها، ج2، تهران: شرکت سهامی انتشار.
  16. مالوری، فیلیپ (1388). اندیشه‌های حقوقی، ترجمۀ مرتضی کلانتریان، تهران: آگه
  17. معین، محمد (1387). فرهنگ یک‌جلدی فارسی، تهران: سرایش.
  18. نژاد، موسی غنی (1381). دربارۀ هایک، تهران:  نگاه معاصر.
  19. نیکفر، محمدرضا (1381). «خاستگاه و چیستی عصر جدید، تیر و مرداد»، مجلۀ آفتاب: 21-1.
  20. وکیلی، شروین (1389).  نظریۀ سیستم‌های پیچیده، تهران: شورآفرین.
ب) خارجی

  1. Berle, Jr.Adolf A. (1947). "The Theory of Enterprise Entity." Columbia Law Review, Vol. 47, No. 3, pp. 343-358.
  2. Blumberg, Phillip I. (1985-1986). "limited liablity and corporate groups." The Journal of Corporation Law.11 . 573,
  3. Blumberg, Phillip (2005). "The Transformation of Modem Corporation Law: The Law of Corporate Groups " CONNECTICUT LAW REVIEW V.37, no. 3 (SPRING 605-617.
  4. CARBONNIER, Jean (1972). SOCIOLOGIE iURIDIQUE. paris: LIBRAIRIE ARMAND COLIN,
  5. Dearborn, Meredith (2009). "Enterprise Liability: Reviewing and Revitalizing Liability for Corporate Groups." CALIFORNIA LAW REVIEW,: 195-261.
  6. easterbrook, Frank H.(1996). the economic structure of corporate law. massachusetts: harvard university press.
  7. Graefe, René Reich (2005). "Changing Paradigms: The Liability of Corporate Groups in Germany." CONNECTICUT LA W REVIEW: 758-817.
  8. Hayek.F.A. (2013). Law, Legislation and Liberty.A New Statement of the Liberal Principles of Justice. London: Routledge,
  9. IHERING, RUDOLF VON. (1913). LAW AS A MEANS TO AN END. Translated by ISAAC HUSIK. Boston: The Boston Book Company,
  10. Jhering, Rudolf Von (1886). L'ESPRIT DROIT ROUMAIN DANS LESDIVERSES PHASES DE SON ÉVELOPPEMENT. DEUXIÈME ÉDITION. Translated by 0. DE MEULENAERE. Vol. 4. 4 vols. PARIS: A. MARESCQ,
  11. Jhering, Rudolph von. (1915). The sruggle for law. Second Edition. Translated by JOHN J. LALOR. chicago: CALLAGHAN AND COMPANY,
  12. Landers, Jonhathan M. (1975) "A Unified Approach to Parent, Subsidiary, and Affiliate Questions in Bankruptcy." The University of Chicago Law Review, Vol. 42, No. 4,: pp. 589-652.
  13. LUHMANN, NIKLAS. (2004). LAW AS A SOCIAL SYSTEM. Translated by Klaus A. Ziegert. New York: Oxford University Press,
  14. Lutter, Marcus. (1990). "ENTERPRISE LAW CORP. V. ENTITY LAW, INC." The American Journal of Comparative Law,: 949-968.
  15. Merl, philipe (2010). Droit commercial.Societes Commerciales. paris: DAllloz,
  16. Mill, John Stuart (2004). Principles of Political Economy with Some of Their Applications to Social Philosophy Abridged. Edited by Stephen Nathanson. Indianapolis: Hackett Publishing Company, Inc,
  17. Posner, Richard A. (1986). ECONOMIC ANALYSIS OF LAW. THIRD EDITION. Boston: Little, Brown and Company,
  18. Posner, Richard A. (2005). "Hayek, Law, and Cognition." NYU Journal of Law & Liberty 1 147-166.
  19. —. THE PROBLEMS OF JURISPRUDENCE. 1994.Cambridge, Massachusetts: Harvard University Press,
  20. posner, Richard (1985). ECONOMIC ANALYSIS OF LAW. boston: Little, Brown and Company,.
  21. posner, Richard (1990): "What Has Pragmatism to Offer Law?" SOUTHERN CALIFORNIA LAW REVIEW, 1653-1670.
  22. Ripert, Georges (1952). Aspects juridiques du capitalisme moderne. paris.
  23. —. le régime démocratique et le droit civil moderne. PARIS: LIBRAIRIE GENERALE DE DROIT ET DE JURISPRUDENCE, 1948.
  24. Savigny, Frederick Charles Von. (1831). Of The Vocation of Our Age for Legislation and Jurisprudence. Translated by ABRAHAM HAYWARD. London: LITTLEWOOD & CO. OLD BAIJ,EY.,.
  25. STRASSER, KURT A.(2004). Piercing the Veil in Corporate Groups.ONNECTICUT: CONNECTICUT LA W REVIEW.V 37.p637.
  26. Turner, Stephen P. (1991). "Two Theorists of Action: Thering and Weber." Analyse & Kritik,: 46-60.