رابطۀ میان استقلال قضاوت و استقلال وکالت

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

استادیار گروه حقوق خصوصی دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران

چکیده

     استقلال قضاوت در دو عرصۀ استقلال قوۀ قضاییه و استقلال قاضی قابل مطالعه است. استقلال قوۀ قضاییه ریشه در اصل تفکیک قوا دارد، اما استقلال قاضی به معنای وابسته نبودن قاضی به اصحاب دعوا یا وکلایشان، و استقلال وی در درون قوۀ قضاییه است که موجب امنیت شغلی و ممنوعیت نقل و انتقال محل خدمت قاضی می‌‌شود. این معنا از استقلال دو نمود عینی دارد: آزادی دادرس در تطبیق حکم بر موضوع و تفسیر قانون و نیز در صدور رای. استقلال کانون وکلا به معنای جدایی آن از قوای حاکمیت با برخورداری از شخصیت حقوقی مستقل و صلاحیت تصمیم‌گیری دربارۀ متقاضیان ورود به این حرفه و مدیریت خود و تدوین قواعد موردنیاز است. اگر وکیل وابسته به سایر قوا باشد، تفکیک قوا مخدوش می‌شود و اگر وکیل وابسته به قوۀ قضاییه باشد، استقلال قاضی ازبین می‌رود. استقلال وکیل نتیجۀ نقش‌های متعددی است که وی در جوامع کنونی برعهده دارد و از این منظر میان استقلال قضاوت و استقلال وکالت ملازمه‌ای نیست، اما عکس آن تحقق‌یافتنی است.

کلیدواژه‌ها


الف) فارسی:

1.ادیبی مهر، محمد و مرتضی کشاورزی ولدانی و رشیده آقایی دینانی (1391)، بررسی فقهی مشروعیت تعدد قاضی، در: پژوهشنامۀ حقوق کیفری، دانشگاه گیلان، سال سوم، شمارۀ 1.

2.حبیب‌زاده، محمد جعفر و قاسم کرامتی و شهبازی نیا، مرتضی (1388). استقلال قضایی در نظام قضایی ایران با مطالعۀ تطبیقی، در: مجلۀ پژوهش‌های حقوق تطبیقی، دانشگاه تربیت مدرس، دورۀ 14، شمارۀ 4.

3.حبیب‌زاده، محمدجعفر و اسدی، فرشته (1387)، مصونیت قضایی دادرسان و وکلای دادگستری در نظام حقوقی ایران، در: فصلنامۀ حقوق، دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران، دورۀ 38، شمارۀ 4.

4.حلّى، علامه، حسن بن یوسف بن مطهر اسدى (محقق حلی)، (1368)، ترجمه فارسی شرایع الاسلام، تهران، انتشارات دانشگاه تهران، چاپ پنجم، اسفند 1368، جلد اول، ترجمه ابوالقاسم ابن احمد یزدی، به کوشش محمد تقی دانش پژوه.

5.راسخ، محمد (1388)، نظارت و تعادل در نظام حقوق اساسی، تهران، دراک.

6. غمامی، مجید (1376)، مسؤولیت مدنی دولت، تهران، نشر دادگستر.

7.غمامی، مجید و محسنی، حسن (1390)، آیین دادرسی مدنی فراملی، تهران، شرکت سهامی انتشار.

8.غمامی، مجید و محسنی، حسن (1385)، اصول تضمین‌کنندۀ عملکرد دموکراتیک در دادرسی و اصول مربوط به ویژگی­های دادرسی مدنی، در: مجلۀ دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران، زمستان، شمارۀ 74.

9..کاتبی، حسین‌قلی (1337)، سابقۀ تاریخی کانون وکلای دادگستری، در: وکالت، مجموعه مقالات، تهران، انتشارات آبان.

10. کاتوزیان، ناصر (1376) ، جایگاه حقوق اسلامی در نظم حقوقی، مجلۀ دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران، دورۀ 39، بهار.

11. کانون وکلا (مجلۀ علمی حقوقی انتقادی)، 1331، سال 5، بهمن و اسفند، شمارۀ 29.

12. کریمی، عباس و محسنی، حسن (1390)، اصل آزادی دفاع در دادرسی مدنی، در: پژوهشنامۀ حقوق کیفری، دانشگاه گیلان، شمارۀ 1، جلد 3.

13. کریمی، عباس و رضایی نژاد، همایون (1391)، نقش دادرس در احراز قاعده ماهوی (در حقوق موضوعه جمهوری اسلامی ایران)، فصل نامۀ حقوق دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران، سال 42، ش. 3.

14. متین دفتری، احمد (1387)، آیین دادرسی مدنی و بازرگانی، تهران، مجد، جلد اول.

15. محسنی، حسن (1391)، مفهوم مرجع قضایی، در: مجموعه مقالات اهدا‌شده به استاد دکتر نجادعلی الماسی، تهران، شرکت سهامی انتشار.

16. نهرینی، فریدون (1390)، اعادۀ دادرسی به تشخیص رئیس قوۀ قضاییه، تهران، گنج دانش.

 

ب) خارجی:

1.Cadiet, Loïc et Emanuel Jeuland, 2013, Droit judiciaire privé, Paris, Litec.

2.Hazard, Jr., Geoffry C., and Angelo Dondi, 2004, Legal Ethics (a comparative study), Stanford, Stanford University Press.