تغییر تابعیت شرکت‌های تجارتی در حقوق ایران

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه حقوق دانشکدۀ علوم انسانی دانشگاه گیلان

2 دانشجوی دکتری حقوق خصوصی دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران

چکیده

 یکی از حقوق توأم با مقررات آمرۀ اشخاص حقیقی، جواز تغییر تابعیت آن‌هاست. به‌موجب مادۀ 588 قانون تجارت، شخص حقوقی می‌تواند دارای کلیۀ حقوق و تکالیفی شود که قانون برای افراد قائل است؛ مگر حقوق و وظایفی که بالطبع فقط انسان ممکن است دارای آن باشد، مانند حقوق و وظایف ابوت و بنوت. در قوانین موضوعۀ ایران قانون‌گذار برخلاف اشخاص حقیقی هیچ نص قانونی را به‌طور عام در خصوص تغییر تابعیت اشخاص حقوقی و به‌ویژه شرکت‌های تجارتی اختصاص نداده است و صرفاً در خصوص شرکت‌های بامسئولیت محدود و شرکت‌های سهامی به‌طور خاص به بیان تغییر تابعیت در این شرکت‌ها پرداخته است. با درنظر گرفتن احالۀ حقوق و تکالیف اشخاص حقوقی به اشخاص حقیقی از یک طرف و خصوصیات خاص و ویژگی آمره بودن مسائل مربوط به تابعیت از طرف دیگر و نصوص محدود خاص قانونی در زمینۀ تغییر تابعیت شرکت‌های تجارتی در ایران و با توجه به پیش‌بینی نکردن مقررات موضوعه در خصوص تشریفات تغییر تابعیت، داشتن یا نداشتن جواز تغییر تابعیت دربارۀ شرکت‌های تجارتی، و در صورت جواز، نحوۀ انجام آن در حقوق ایران مبهم است و در این مقاله سعی در پرداختن به آن شده است. در حقوق تطبیقی، این مسئله با عنوان حرکت مرزی شرکت‌ها به‌بحث گذاشته شده و در اساسنامۀ اتحادیۀ اروپا آزادی تأسیس شرکت‌ها به‌عنوان یک اصل پذیرفته شده و ممنوعیت تغییر تابعیت یا پذیرش تابعیت جدید که در قوانین سنتی برخی از کشورهای اروپایی بوده، به‌موجب اساسنامۀ یادشده تعدیل یافته است؛ اما در حقوق ایران آمره بودن آن قوی‌تر به‌نظر می‌رسد.

کلیدواژه‌ها


الف) فارسی:

  1. آتشی گلستان، مرجان (1388)، شرکتهای خارجی در حقوق ایران، تهران، انتشارات بهنامی.
  2. آل‌کجباف، حسین (1388)، حقوق بین‌الملل خصوصی1،تهران، انتشارات دانشگاه پیام نور.
  3. ارفع‌نیا، بهشید (1382)، حقوق بین الملل خصوصی، تهران، انتشارات بهتاب.
  4. اسکینی ، ربیعا (1381)، حقوق تجارت، جلد1، 2.تهران، انتشارات سمت.
  5. اسکینی، ربیعا (1388)، تعیین تابعیت شرکت‌های تجاری در حقوق تطبیقی و حقوق بین الملل، اندیشه‌های حقوق خصوصی ، شمارۀ 14.
  6. دمیرچیلی، محمد و دیگران (1380)، قانون تجارت در نظم حقوقی کنونی، تهران، انتشارات میثاق عدالت.
  7. ستوده تهرانی، حسن (1380)، حقوق تجارت، جلد اول، تهران، انتشارات دادگستر[1].
  8. سلجوقی، محمود (1390)، حقوق بین‌الملل خصوصی، جلد اول، تهران، انتشارات میزان.
  9. شیروی، عبدالحسین (1390)، حقوق تجارت بین‌الملل، تهران، انتشارات سمت.
10.نصیری، محمد (1372).حقوق بین‌الملل خصوصی، جلد اول و دوم، تهران، انتشارات آگاه.

 

ب) انگلیسی:

11      Brenda Hannigan ,(2012), Company Law, oxford university press, united kingdom

12      Council Directive (EC). COMMISSION. (2012) “̋Brussels, XXX  COM” 740/2

13         CMS Cameron McKennaAnikóKircsi.(2012) “Transfer of company seat across EU states. European Union”, Hungary. http://www.lexology.com

14         DIRK VAN GERVEN, PAUL STORM,(2008), The European Company , VOLUME II, Cambridge University Press

15         . HYPERLINK "http://www.cambridge.org/ir/academic/subjects/law/corporate-law/foreign-companies-and-other-corporations?format=PB" l "bookPeople" E. Hilton Young,(2014) Foreign Companies and Other Corporations, Cambridge University Press,

16         G. J. Vossestein,(2010) Modernization of European Company Law and Corporate Governance: Some Considerations on Its Legal Limits, Kluwer Law International, Netherlands

17         Tatjana Jevremović “Petrović.Cross-border transfer of a company’s seat”.

18         Karl Von Hase.(2012) “Cross-border transfer of a company’s seat”. Companies and company law on the move German approach Comment. http://www.internationallawoffice.com

19         Stephen s Cohen.(1990) “ Corporate nationality can matter a lot”. Working paper44. University of California  Berkeley

20         Talbot, Lorraine,(2008) critical company law, Routledge -Cavendish press ,uk 

21          “Treaty establishing the European Economic Community”  .http://www.ab.gov.tr/files/ardb/evt/1_avrupa_birligi/1_3_antlasmalar/1_3_1_kurucu_antlasmalar/1957_treaty_establishing_eec.pdf

 

22         Carsten Frost.(2005) “TRANSFER OF COMPANY'S SEAT – AN UNFOLDING STORY IN EUROPE”. Submitted as part of the LLM programme at Victoria University of Wellington. EU COMPANY LAW. vol, 36 VUWLR

 

23         WILLIAM W. BRATTON, ERIK P.M. VERMEULEN, JOSEPH A. MCCAHERY, (2008)“How Does Corporate Mobility Affect Lawmaking? A Comparative Analysis”. Law Working Paper N°.91/2008. European Corporate Governance Institute (ECGI) Law Working Paper No. 91/2008. Social Science Research Network at: http://ssrn.com/abstract=1086667