نقش تهاتر بر سقوط حق مطالبه و وصول وجه ضمانت‌نامه‌های بانکی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه حقوق خصوصی دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه شیراز

2 کارشناس ارشد حقوق خصوصی دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه شیراز

چکیده

ضمانت‌نامۀ بانکی یکی از کارامدترین ابزارهای مالی است. دلیل اهمیت نقش آن در روند انعقاد قراردادها و انجام معاملات، مستقل بودن آن از قرارداد پایه فی‌مابین ضمانت‌خواه و ذی‌نفع، و قرارداد صدور ضمانت‌نامه میان ضامن و ضمانت‌خواه است.  با توجه به همین ویژگی استقلال ضمانت‌نامه درصورتی‌که مضمون‌عنه از تعهدات خود به موجب قرارداد پایه قصور کند، ذی‌نفع بدون نیاز به اثبات آن قصور می‌تواند وجه ضمانت‌نامه را مطالبه کند. در جریان مطالبۀ وجه از جانب ذی‌نفع، ممکن است به‌منظور توجیه منع و عدم پرداخت وجه ضمانت‌نامه به‌ترتیب ضمانت‌خواه و ضامن به تهاتر استناد کنند. نظر به روابط مذکور فی‌مابین ضمانت‌خواه و ذی‌نفع، ضامن و ضمانت‌خواه، ضامن و ذی‌نفع و نهاد تهاتر که از اطالۀ روند پرداخت‌های متقابل جلوگیری می‌کند، باید دید که در کدام رابطه می‌توان در مقابل ذی‌نفع به تهاتر استناد کرد؟ با توجه به مفهوم استقلال ضمانت‌نامه، درصورتی‌که شرط خلاف آن نشده باشد، تنها ضامن می‌تواند در خصوص مطالبات متقابل خود از ذی‌نفع و بدهی که بابت پرداخت وجه ضمانت‌نامه به وی دارد به تهاتر استناد کند و از تعهد پرداخت به موجب ضمانت‌نامه بری گردد. همین رویکرد در مقررات بین‌المللی و داخلی نیز اتخاذ شده است.

کلیدواژه‌ها


الف) فارسی

  1.  اسکینی، ربیعا (1389)، حقوق تجارت (برات، سفته، قبض انبار، اسناد در وجه حامل و چک)، چ چهاردهم، تهران: سمت.
  2. سربازیان، مجید؛ زبرجد، سیده فاطمه (1393)، «تهاتر در فقه امامیه، حقوق ایران و تجارت بین‌الملل»، فصلنامۀ پژوهش تطبیقی حقوق اسلام و غرب، سال اول، ش 1.
  3. سلطانی، محمد (1390)، حقوق بانکی، چ اول، تهران: میزان.
  4. ---------- (1392)، «مطالبۀ وجه ضمانت‌نامه بانکی»، فصلنامۀ پژوهش حقوق خصوصی، دورۀ 2، ش 5.
  5. شهیدی، مهدی (1392)، سقوط تعهدات، چ هفتم، تهران: مجد.
  6. شیروی، عبدالحسین (1392)، حقوق تجارت بین‌الملل، چ پنجم، تهران: سمت.
  7. صفایی، سید حسین (1389)، قواعد عمومی قراردادها، چ هشتم، تهران: میزان.
  8. فتحی‌پور، علی (1369)، «ضمانت در معاملات بین‌المللی»، مجلۀ حقوقی دفتر خدمات حقوقی بین‌المللی، ش 13.
  9. کاتوزیان، ناصر (1382)، حقوق مدنی: نظریۀ عمومی تعهدات، چ دوم، تهران: میزان.
  10. ----------- (1390)، قانون مدنی در نظم حقوقی کنونی، چ بیست‌ونهم، تهران: میزان.
  11. کاشانی، محمود (1374و1375)، «ضمانت‌نامۀ بانکی»، مجلۀ تحقیقات حقوقی، ش 16و17.
  12. مافی، همایون؛ فلاح، مهدی (1392)، «خصیصه‌های اسنادی و ضمانتی اعتبار اسنادی تضمینی در حقوق تجارت بین‌الملل»، پژوهش‌های حقوق تطبیقی، دورۀ 17، ش 2.
  13.  محبی، محسن (1375)، «ضمانت‌نامه‌های بانکی در رویۀ دیوان داوری دعاوی ایران- ایالات متحده»، مجلۀ حقوقی دفتر خدمات حقوقی بین‌المللی، ش 20.
 

ب) لاتین

14. Berger,klaus Peter. (2005), set-off-in:ICC Bull.(special supplement). at 17 et seq.

15.Bertrams, Roeland. (2004), bank Guarantees in International Trade. Hague: Kluwer Law international.

16.Davidson, Alan. (2010),”Fraud and the UN Convention on Independent Guarantees and Standby Letters of Credit”. International Commercial Law, Vol.1, Issue.1.

17. Davidson, Alan.(2012),Unconscionability in Letters of Credit and Demand

Guarantee Transactions.”International Journal of Technology Policy and Law, Vol.1.

18. Hsin Hsu, Chung.(2006),”the Independence of Demand Guarantees, Performance Bonds and Standby Letters of Credit”. National Taiwan University Law Review.

19. Johns, Roger j- Blodget, Mark S. (2011),”Fairness at the Expense of Commercial Certainty: The International Emergence of Unconscionability and Illegality as Exceptions to the Independence of Letters of credit and Bank Guarantees.” Northern Illinios University Law Review, Vol.31.

20. Kelly-louw, Michelle. (2009), Limiting Exceptions to the Autonomy Principle of Demand Guarantees and Letters of Credit. University of South Africa.

21. Pierce, Anthony. (1993), Demand Guarantee in International Trade. 1ed, London: Sweet & Maxwell.

22. saleeby, Ramsey.(2010),”Contracting out of United Nations Convention on Independent Guarantees and Standby Letters of Credit.” International Commercial Law, Vol.1, Issue.1.

23. Shmittoff, Clive M.).1990,( The Law & Practice of International Trade. 19th ed, London: Stevens & Sons.

24. SP Wong, Adrian. (2000),Restraining a Call on a Performance Bond:should ‘Fraud or Unconscionability’ Be the New Orthodoxy?.” Singapoor Academy of Law Journal, Vol.12.

25.Taylor, Hilary.(2010),”Nothing Is Over Until We Decide It Is”. International Commercial Law, Vol.1, Issue.1.

26. Xiang, Gao. (2010),”The Fraud Rule under the UN Convention on Independent Guarantees and Standby Letters of Credit: A Significant Contribution from an International Prespective”. International Commercial Law, Vol.1, Issue.1.