موضوع و ماهیت تعهد داور

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه حقوق خصوصی دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران

2 دانشجوی دکتری حقوق خصوصی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد شیراز

چکیده

داوری، شیوۀ جایگزین است که در آن داورِ بی‌طرف و منتخب خود طرفین در خارج از دادگاه در پی حل اختلاف است. در جریان داوری، داور بازیگر اصلی است و اوست که نهایتاً در خصوص اختلاف اتخاذ تصمیم می‌کند. مهم‌ترین تعهد داور در این کارزار التزام به حل واقعی اختلاف و احقاق عادلانۀ حق است و سایر تعهدات او فرع بر این تعهد اصلی است. ایجاد این تعهد مستلزم پذیرش داور است و با تحقق اختلاف و درخواست رسیدگی از جانب یکی از طرفین، داور مکلف به اجرای تعهدی است که با ارادۀ خویش پذیرفته است. نوشتار حاضر با طرح این سؤال که موضوع و ماهیت التزام داور به حل‌وفصل اختلاف چیست، با استفاده از روش کتابخانه‌ای و مراجعه به منابع داخلی و خارجی در پی تبیین برخی جوانب این تعهد از نظر حقوق تعهدات است. در این زمینه می‌توان گفت که تعهد داور به حل اختلاف در واقع التزام به صدور رأی است، این تعهد همانند سایر التزامات قراردادی باید معین و مقدور باشد و در مسیر اجرای آن داور همانند دادرس باید در پی کشف حقیقت باشد.

کلیدواژه‌ها


الف) فارسی

1. السنهوری، عبدالرزاق احمد (1382). الوسیط فی شرح القانون المدنی الجدید، ترجمۀ محمدحسین دانش‌کیا و سید مهدی دادمرزی، قم: انتشارات دانشگاه قم.

2. امیرمعزی، احمد (1388). داوری بین المللی در دعاوی بازرگانی، تهران: دادگستر.

3. امینی، عیسی؛ منصوری، عباس (1397). «موجه و مدلل بودن رای داوری داخلی با نگاهی بر رویۀ قضایی»، فصلنامۀ پژوهش حقوق خصوصی، ش 22.

4. ایرانشاهی، علیرضا (1391). «معیار قابلیت داوری در اعمال نظارت قضایی بر رأی داوری تجاری بین‌المللی»، تحقیقات حقوقی، ش 58.

5. بازگیر، یدالله (1389). آرای دیوان عالی کشور در امور حقوقی-1، تهران: جاودانه.

6. تفرشی، محمدعیسی؛ مرتضوی، عبدالحمید (1388). «مطالعۀ تطبیقی تعهد به وسیله و به نتیجه در فقه، حقوق فرانسه و ایران»، پژوهش‌های فقه و حقوق اسلامی، سال پنجم، ش 2.

7. جعفری لنگرودی، محمدجعفر (1389). حقوق تعهدات، تهران: گنج دانش.

8. __________________ (1378). مبسوط در ترمینولوژی حقوق، ج 4، تهران: گنج دانش.

9. جنیدی، لعیا (1376). نقد و بررسی قانون داوری تجاری بین‌المللی مصوب 1376، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.

10. خدابخشی، عبدالله (1395). حقوق داوری و دعاوی مربوط به آن در رویۀ قضایی، تهران: شرکت سهامی انتشار.

11. __________ (1393). مبانی فقهی آیین دادرسی مدنی و تاثیر آن در رویۀ قضایی، چ سوم، تهران: شرکت سهامی انتشار.

12. خدری، صالح (1393). «اصول دادرسی در داوری تجاری بین المللی»، فصلنامۀ مطالعات حقوق خصوصی، دورۀ 44، ش 4.

13. شعاریان، ابراهیم (1388). انتقال قرارداد، تبریز: فروزش.

14. شمس، عبدالله (1387). آیین دادرسی مدنی، دورۀ پیشرفته، ج 1، تهران: دراک.

15. شیروی، عبدالحسین (1393). داوری تجاری بین‌المللی، تهران: سمت.

16. صفایی، سید حسین (1393). قواعد عمومی قراردادها، ج 2، تهران: میزان.

17. کاتوزیان، ناصر (1393). حقوق مدنی نظریۀ عمومی تعهدات، تهران: میزان.

18. _________ (1391). قواعد عمومی قراردادها، ج 2، چ دوم، تهران: شرکت سهامی انتشار.

19. _________ (1390). قواعد عمومی قراردادها، ج 3، چ ششم، تهران: شرکت سهامی انتشار.

20. کریمی، عباس؛ پرتو، حمید رضا (1391). حقوق داوری داخلی، تهران: دادگستر.

21. لیو، جولیان دی ام؛ میستلیس، لوکاس ای؛ کرول، استفان ام (1391). داوری تجاری بین‌المللی تطبیقی، ترجمۀ محمد حبیبی مجنده، تهران: دانشگاه مفید.

22. مافی، همایون (1395). شرحی بر قانون داوری تجاری بین‌المللی، تهران: دانشگاه علوم قضایی و خدمات اداری.

23. محسنی، حسن (1389). ادارۀ جریان دادرسی مدنی، بر پایۀ همکاری و در چارچوب اصول دادرسی، تهران: شرکت سهامی انتشار.

24. ________ (1387). «عدالت آیینی: پژوهشی پیرامون نظریه‌های دادرسی عادلانه مدنی»، مجلۀ دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی، دورۀ 38، ش 1.

25. یوسف‌زاده، مرتضی (1393). آیین داوری، تهران: شرکت سهامی انتشار.

26. ____________ (1384). «کشف حقیقت یا فصل خصومت (آیین داوری، روش‌های حل‌وفصل اختلاف، سابقۀ تاریخی و علل رجوع به داوری)»، قضاوت، ش 35.

27. نهرینی، فریدون (1393). آیین دادرسی مدنی، مراجع قضایی و غیر قضایی و حدود صلاحیت آنها، ج 1، تهران: گنج دانش.

 

ب) خارجی

28. Berger, Mark, (2004). “Arbitration and Arbitrability: Toward an Expectation Model”, Baylor Law Review, Vol. 56.

29. Blackaby, Nigel, Partasides, Constantine and Redfern, Alan, (2015). Redfern and Hunter on International Arbitration, 6th edition, Oxford: Oxford University Press.

30. Born, Gary B, (2014). International Commercial Arbitration, 2nd edition, Chapter 13, Kluwer Law International.

31. Carter, James H, (1997). “Rights & Obligations of The Arbitrator”, Dispute Resolution Journal, Vol. 52, No. 1.

32. Cobb S, and Rifikin J, (1991). “Practice and Paradox: Deconstructing Neutrality in Mediation:, Law and Social Inquiry. No. 16.

33. Hill, Richard, (1998). “The Theoretical Basis of Mediation and Forms of ADR: Why They Work”, Arbitration International, Vol. 14, No. 2.

34. Onyema, Emilia, (2010). International Commercial Arbitration and Arbitrator's Contract, London: Routledge.

35. Rajah, V. K, (2016). W(h)ither Adversarial Commercial Dispute Resolution?, Arbitration International, No. 0.

36. Redfern, Alan and M. Hunter, (2004). Law and Practice of International Commercial Arbitration, Sweet and Maxwell.

37. Sutton, David St. John, Gill, Judith and Gearing, Matthew, (2017). Russell on Arbitration, London: Sweet & Maxwell.

38. Turner, Ray, (2005). Arbitration Awards: A Practical Approach, Wiley-Blackwell.