بررسی شرط طهارت مولد در شاهد

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار گروه حقوق خصوصی دانشکدۀ حقوق دانشگاه قم

2 دانش‌آموختۀ کارشناسی ارشد حقوق خصوصی دانشگاه قم

چکیده

در راستای انطباق برخی قوانین با فقه امامیه، مادۀ ۱۳۱۳ قانون مدنی در سال ۱۳۶۱ و ۱۳۷۰ اصلاح و شرط طهارت مولد به شرایط شاهد اضافه شده است. در خصوص این ویژگی در شاهد دیدگاه‌های متعدد و متفاوتی در حقوق اسلامی ارائه شده است. برای نمونه برخی حلال‌زادگی را از جمله صفات لازم برای شاهد دانسته و در مقابل برخی نویسندگان اسلامی حلال‌زادگی را از شرایط شاهد ندانسته‌اند. با توجه به اینکه در مورد دلایل و مستندات هر یک از دیدگاه‌های مطرح‌شده در این زمینه و اساساً ارتباط این شرط با مبحث شهادت سؤالات و ابهاماتی وجود دارد، هر یک از این دیدگاه‌ها و دلایل و ریشه‌های آنها قابل تأمل و بررسی است. نتایج بررسی نشان داد که با توجه به دلایل و مستندات، طهارت مولد در شاهد شرط نیست.

کلیدواژه‌ها


الف) فارسی

قرآن کریم.
1. امامی، سید حسن (۱۳۸۲). حقوق مدنی، ج ششم، تهران: اسلامیه.
2.جعفری لنگرودی، محمدجعفر (۱۳۸۲). ترمینولوژی حقوق، تهران: گنج دانش.
3. حسن‌زاده، مهدی (۱۳۹۴). «بررسی اختیار قاضی در تشخیص ارزش گواهی»، نشریۀ فقه و حقوق اسلامی، ش۱۱.
4. دلشاد معارف، ابراهیم (۱۳۸۳). متن صحیح و منقّح قانون مدنی، قم: تجلّی عدالت.
5. دهخدا، علی‌اکبر (۱۳۷۷). لغت‌نامۀ دهخدا، ج چهاردهم، تهران: مؤسسۀ انتشارات و چاپ دانشگاه تهران.
6. دیانی، عبدالرسول (۱۳۸۵). ادلۀ اثبات دعوا در امور مدنی و کیفری، تهران: تدریس.
7. زراعت، عباس؛ حاجی‌زاده، حمیدرضا (۱۳۸۸). ادلۀ اثبات دعوا، کاشان: قانون‌مدار.
8. صانعی، یوسف (۱۳۸۴). استفتائات قضایی، ج 1، تهران: میزان.
9. فاضل لنکرانی، محمد (۱۳۸۱). سیری کامل در خارج فقه معاصر (کتاب القضاء و الشهادات)، ج 3، قم: فیضیه.
10. کاتوزیان، ناصر (۱۳۸۷). اثبات و دلیل اثبات، ج دوم، تهران: میزان.
11. کاشانی، محمود (۱۳۹۴). قراردادهای ویژه، تهران: میزان.

ب) عربی

12. ابن بابویه قمی، محمد بن علی (شیخ صدوق) (۱۳۸۶ق). علل الشرائع، ج 2، قم: کتابفروشی داوری.
13. ابن حزم اندلسی (بی‌تا). المحلّی، ج 9، بیروت: دارالفکر.
14. ابن حمزه طوسی، محمد بن علی (۱۴۰۸ق). الوسیله الی نیل الفضیله، قم: کتابخانۀ آیت ا... مرعشی نجفی.
15. ابن عابدین، احمد بن عبدالغنی (۱۴۱۵ق). حاشیه ردّ المختار، ج 6، بیروت: دارالفکر.
16. ابن‌قدامه، أبی محمد عبدالله بن احمد (بی‌تا). المغنی، ج 9، بیروت: دار احیاء التراث العربی.
17. أحسائی، ابن ابی جمهور (۱۴۰۵ق). عوالی الئالی العزیزیه فی الأحادیث الدینیه، ج 4، قم: دار سید الشهداء للنشر.
18. الأسیوطی، المنهاجی (۱۴۱۷ق). جواهرالعقود، ج 2، بیروت: دارالکتب العلمیه.
19. بحرانی، یوسف بن احمد (۱۴۰۵ق). الحدائق الناضره فی أحکام العتره الطاهره، ج 5، قم: اسلامی.
20. البعلبکی، روحی (۱۳۸۸). فرهنگ المورد، ترجمۀ محمد مقدس، تهران: امیرکبیر.
21. البهوتی، منصور بن یونس (۱۴۱۸ق). کشّاف القناع، ج 6، بیروت: دارالکتب العلمیه.
22. جبعی عاملی، زین الدین بن علی (شهید ثانی) (۱۴۲۸ق). الروضة البهیة، ج 2، قم: مجمع الفکر الاسلامی.
23. ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ (۱۴۱۳ق). مسالک الأفهام، ج 14، قم: مؤسسه المعارف الاسلامیه.
24. جوهری، اسماعیل بن حماد (۱۳۷۶ق). الصحاح، ج 2، بیروت: دارالعلم للملایین.
25. حسونه، عبدالمنعم (۱۴۲۰ق). شرح قانون الإثبات الإسلامی السودانی، الریاض: أکادیمیّه نایف العربیه للعلوم الأمنیه.
26. حسینی حائری، سید کاظم (۱۴۱۵ق). القضاء فی‌الفقه الاسلامی، قم: مجمع اندیشۀ اسلامی.
27. حسینی روحانی، سید صادق (۱۴۱۲ق). فقه الصادق، ج 25، قم: مؤسسۀ آل البیت.
28. الحصری، احمد (۱۴۱۸ق). أدله الإثبات فی الفقه الحنفی، قاهره: مکتبه الکلیات الأزهریه.
29. حلبی، حمزه بن علی بن زهره (۱۴۱۷ق). غنیة النزوع الی علمی الأصول و الفروع، قم: مؤسسۀ امام صادق (ع).
30. حلی، ابن ادریس (۱۴۱۰ق). السرائر الحاوی لتحریر الفتاوی، ج 2، قم: مؤسسۀ النشر الإسلامی.
31. حلی، ابوالقاسم نجم الدین جعفر بن حسن (محقق حلی) (۱۴۳۶ق). شرائع الاسلام، ج 2، قم: فقاهت.
32. حلی، حسن بن یوسف (علامه حلی) (۱۴۱۳ق). مختلف الشیعه فی أحکام الشریعه، ج 8، قم: اسلامی.
33. ـــــــــــــــــــــــــــــــــــ (۱۴۲۰ق). تحریر الأحکام، ج 5، قم: مؤسسۀ امام صادق (ع).
34. حلی، محمد بن حسن (فخر المحققین) (۱۳۸۷ق). ایضاح الفوائد، ج 4، قم: مؤسسۀ اسماعیلیان.
35. الخرقی، ابوالقاسم عمربن الحسین (۱۴۰۶ق). المختصر، ج 1، بیروت: دارالکتب الاسلامی.
36. خویی، سید ابوالقاسم (۱۴۱۸ق). فقه الشیعه (کتاب الطهاره)، (تقریرات موسوی خلخالی)، ج سوم، قم: مؤسسه آفاق.
37. ـــــــــــــــــــــ (۱۴۲۲ق). مبانی تکمله المنهاج، ج 41 موسوعه، قم: مؤسسۀ احیاء آثار الإمام الخویی.
38. ـــــــــــــــــــــ (بی‌تا). منیة السائل، بی‌جا، بی‌نا.
39. زبیدی، محمد بن محمد مرتضی (۱۴۱۴ق). تاج العروس، ج 7، بیروت: دارالفکر.
40. سرخسی، محمد بن احمد (۱۴۰۶ق). المبسوط، بیروت: دارالمعرفه.
41. شافعی، محمد بن ادریس (۱۴۰۳ق). کتاب الاُم، ج 6، بیروت: دارالفکر.
42. شریف مرتضی، علی بن حسین (۱۴۰۵ق). رسائل الشریف المرتضی، ج 3، قم: دارالقرآن الکریم.
43. ــــــــــــــــــــــــــــــ (۱۴۱۵ق). الإنتصار فی إنفرادات الإمامیه، قم: انتشارات اسلامی.
44. الشیخ نظام الدین و جماعة من علماء الهند (بی‌تا). الفتاوی الهندیه، ج 3، بیروت: دارالفکر.
45. صنعانی، ابوبکر عبدالرزّاق بن همّام (۱۴۰۳ق). المصنف، ج 5، 7 و 8، بیروت: منشورات المجلس العلمی.
46. طباطبایی، سید علی (۱۴۲۲ق). ریاض المسائل، ج 15، قم: مؤسسۀ آل البیت لإحیاء التراث.
47. طوسی، ابوجعفرمحمد بن حسن (شیخ طوسی) (۱۳۸۷ق). المبسوط فی فقه الإمامیه، ج 8، تهران: المکتبه المرتضویه.
48. عاملی، محمد بن حسن (شیخ حر عاملی) (۱۴۰۹ق). وسائل الشیعه، ج 27، قم: مؤسسة آل البیت.
49. فاضل لنکرانی، محمد (۱۴۱۴ق). تفصیل الشریعه فی شرح تحریر الوسیله (الإجتهاد و التقلید)، قم: دفتر انتشارات اسلامی.
50. قیّم، عبدالنبی (۱۳۸۸). فرهنگ معاصر عربی – فارسی، تهران: فرهنگ معاصر.
51. الکاسانی، ابوبکر (۱۴۰۹ق). بدائع الصنائع، ج ششم، پاکستان: المکتبه الحبیبیه.
52. کشّی، محمدبن عمر (1363). اختیار معرفة الرجال (رجال الکشّی)، ج 2، قم: مؤسسۀ آل‌البیت.
53. کلینی، محمدبن یعقوب (۱۴۰۷ق). الکافی، ج 8، تهران: دارالکتب الاسلامیه.
54. ـــــــــــــــــــــــ (1429ق). الکافی، ج 14، قم: دارالحدیث.
55. لیثی واسطی، علی بن محمد (۱۳۷۶). عیون الحکم و المواعظ، قم: دارالحدیث.
56. مازندرانی، محمد صالح بن احمد (۱۳۸۲ق). شرح الکافی (الأصول و الروضه)، ج 12، تهران: المکتبه الاسلامیه.
57. محمد سعید، عماد (۱۴۳۰ق). أحکام الولد غیر الشرعی فی الفقه الاسلامی، سوریه: حوزۀ فقه الأئمه الاطهار.
58. مسعود، جبران (۱۳۸۶). فرهنگ الفبایی الرائد، ترجمۀ رضا انزابی‌نژاد، ج 2، مشهد: آستان قدس رضوی.
59. المطهری، احمد (۱۴۰۰ق). مستند تحریرالوسیله (کتاب القضاء)، قم: مطبعه الخیام.
60. معرفت، محمدهادی (بی‌تا). تعلیق و تحقیق عن اُمّهات مسائل القضاء، قم: چاپخانۀ مهر.
61. مغنیه، محمدجواد (۱۳۸۸). فقه الإمام جعفر الصادق، ج 5، قم: مؤسسۀ انصاریان.
62. موسوی خمینی، سید روح‌الله (۱۴۳۰ق). تحریر الوسیله، ج 2، قم: دفتر انتشارات اسلامی.
63. موسوی گلپایگانی، سید محمدرضا (۱۴۱۳ق). ارشاد السائل، بیروت: دارالصفوه.
64. نجاشی، احمد بن علی (1365). رجال النجاشی، (تحقیق سید موسی شبیری زنجانی)، قم: مؤسسة النشر الاسلامی.
65. نجفی، محمد حسن (۱۳۸۵). جواهرالکلام فی شرح شرائع الاسلام، ج 41، تهران: دارالکتاب الإسلامیه.
66. نراقی، احمد بن محمد (۱۴۱۵ق). مستندالشیعه فی أحکام الشریعه، ج 18، قم: مؤسسه آل البیت.

ج) اینترنتی

67. البوابة القانونیة القطریة:                                                 http://www.almeezan.qa
68. جمهوریة مصر العربیة، بوابة وزارة العدل:                                                 http://laws.jp.gov.eg
69. القانون الکویتی:                                                                            http://qanoonkw.com
70. مملکة البحرین، وزارة العدل و الشئون الإسلامیة والأوقاف:                      http://www.moj.gov.bh