رجوع از وصیت تملیکی در حقوق مدنی ایران با مطالعۀ تطبیقی در حقوق مصر و انگلیس

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه حقوق خصوصی دانشکدۀ حقوق دانشگاه علامه طباطبائی تهران

2 دانشجوی دکتری حقوق خصوصی پردیس بین‌المللی کیش دانشگاه تهران

چکیده

صرف‌نظر از اینکه وصیت تملیکی عقد یا ایقاع دانسته شود، قابل رجوع بودن آن از جانب موصی در حقوق اغلب کشورها پذیرفته شده است. اما اینکه آیا موصی می‌تواند حق رجوع را به‌نحوی از خود اسقاط کند، محل اختلاف است. در حقوق مدنی ایران و فقه امامیه اگر چنین شرطی ضمن وصیت صورت گیرد، قطعاً بلااثر است، اما اگر اسقاط این حق ضمن عقد لازمی شرط شود، بعضی آن را برخلاف شرع و باطل می‌دانند و بعضی صحیح و لازم‌الوفاء. در حقوق مصر شرط اسقاط این حق باطل دانسته شده است. در حقوق انگلیس نیز چون رجوع را می‌توان از عناصر ذاتی وصیت محسوب کرد، به‌نظر می‌رسد سلب آن امکان‌پذیر نباشد. این تحقیق درصدد تبیین این حق و مطالعۀ تطبیقی آن با حقوق مصر و انگلیس جهت اخذ ملاکات مشترک و انتخاب نظری است که بیشتر با موازین قانونی و فقه امامیه منطبق باشد.

کلیدواژه‌ها


الف) فارسی

  1. ارشدی، علی‌یار (1387). وصیت در حقوق ایران و مذاهب اسلامی،چ اول، تهران: انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
  2. امامی، سید حسن (1364). حقوق مدنی، چ سوم، ج 3، تهران: انتشارات اسلامی.
  3. انصاری، مسعود و دیگران (1384). دانشنامۀ حقوق خصوصی، چ اول، ج 3، تهران: محراب فکر.
  4. جعفری لنگرودی، محمدجعفر (1391). الفارق، چ دوم، ج 5، تهران: گنج دانش.
  5. ------------------- (1390). حقوق مدنی (وصیت)، چ سوم، تهران: گنج دانش.
  6. ------------------- (1367). ترمینولوژی حقوق، چ دوم، تهران: گنج دانش.
  7. سبحانی، جعفر (1391). استفتائات، چ اول، ج 2، قم: مؤسسۀ امام صادق (ع).
  8. -------- (1394). استفتائات، چ اول، ج 3، قم: مؤسسۀ امام صادق (ع).
  9. طاهری، حبیب‌الله (1375). حقوق مدنی، چ اول، ج 5، قم: انتشارات اسلامی وابسته به جامعۀ مدرسین حوزۀ علمیۀ قم.
10. عمید، حسن (1379). فرهنگ عمید، چ سی‌ام، تهران: امیرکبیر.

11. کاتوزیان، ناصر (1369). حقوق مدنی (عقود معین، عطایا)، چ اول، ج 3، تهران: یلدا.

12. ---------- (1369). وصیت در حقوق مدنی ایران، چ دوم، تهران: کانون وکلای دادگستری مرکز.

13. ---------- (1381). قانون مدنی در نظم حقوقی کنونی، چ هفتم، تهران: میزان.

14. محقق داماد، سید مصطفی (1368). وصی، چ اول، تهران: انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.

15. معین، محمد (1386). فرهنگ معین، چ چهارم، تهران: پارس نوین.

16. نوری، محمدعلی (1388). ترجمۀ قانون مدنی مصر، چ اول، تهران: گنج دانش.

 

ب) عربی

17. ابراهیم بک، شیخ احمد (1982م). وصیت، چ چهارم، بیروت: الدارالجامعیه.­­

18. ابوزهره، محمد (1950م). شرح قانون الوصیه، چ دوم، قاهره: مکتبه الانجلو المصریه.

19. حرّ عاملی، محمد بن الحسن (1427ق). وسائل الشیعه، چ اول، ج 7، بیروت: مؤسسۀ الاعلمی للمطبوعات.

20. حلّی، ابوالقاسم نجم‌الدین جعفر بن حسن معروف به محقق (1408ق). شرایع الاسلام، چ اول، ج 2، قم: انتشارات موسسه اسماعیلیان.

21. حلّی، علامه جمال الدین حسن بن یوسف (بی‌تا). تذکره الفقها (کتاب الوصایا)، چاپ سنگی، ج 2، بی‌جا.

22. شحاته الحسینی، محمد مصطفی (1976م). الاحوال الشخصیه فی الولایه و الوصیه و الوقف،چ اول، قاهره: مطبعه دارالتالیف.

23. شربینی، خطیب (1958م). مغنی المحتاج، چ اول، ج 3، بیروت: داراحیاء التراث العربی.

24. شهیدثانی، زین‌الدین جبل عاملی (بی‌تا). مسالک الافهام (شرح بر شرایع محقق)، چاپ سنگی، ج 1، بی‌جا.

25. عاملی، سید محمدجواد (1326ق). مفتاح الکرامه (شرح بر قواعد علامه)، چاپ مصر، ج 9.

26. نجفی، محمدحسن (1430ق). جواهرالکلام، چ 1، ج 28، بیروت: داراحیاء التراث العربی.

ج) انگلیسی

27 .HEWITSON(r), (2012). Property Law Statutes, (2010-2011). London, Routledge Taylor and Francis Group

28. PADFIELD(c. f),(2007).Law Made Simple, London,10ed.

29. WALKER(d. m),(1980). The Oxford Companion to Law, Clarendon, Oxford University Press.