مفهوم و مبانی قرارداد خودالزام‌گر و جایگاه آن در حقوق قراردادها

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار گروه حقوق خصوصی دانشگاه حضرت معصومه (س)

چکیده

در دیدگاه سنتی، دولت تضمین‌کنندۀ انحصاری اجرای قرارداد قلمداد می‌شود، اما قرارداد خودالزام‌گر مبتنی بر نظم درون‌ساختاری و مکانیسم‌های پیش‌دستانۀ اجرای قرارداد را تضمین می‌کند، بی‌آنکه اجرای قرارداد نیازمند استفاده از نهادهای خارج از قرارداد باشد. چنین قراردادی مبتنی بر «کارکردگرایی حقوقی» و رویکرد روان‌شناسانه نسبت به حقوق قراردادها شکل گرفته است که با تبیین علل فرصت‌طلبی طرفین تلاش می‌کند از طریق افزایش هزینه‌های خروج از قرارداد و نظارت مبتنی بر مبادله، ضمانت اجرای مؤثر تعیین کند. این مقاله تلاشی است به‌منظور رفع ابهام از مفهوم قرارداد خودالزام‌گر، بررسی تئوری‌های توجیه‌کننده و زمینه‌های استفاده از آن در روابط قراردادی. می‌توان گفت گسترش چنین قراردادهایی مبتنی بر تمرکززدایی حقوقی مزایای فراوانی دارد، اما بهره‌مندی از این قالب نیازمند وجود شرایط و ملزوماتی است که فقدان آنها در ایران موجب شده استفاده از قرارداد خودالزام‌گر رواج چندانی نیابد و صرفاًْ به‌عنوان مکمل ضمانت‌اجراهای سنتی حقوق قراردادها مورد توجه قرار گیرد.

کلیدواژه‌ها


الف) فارسی و عربی

1. انصاری، مرتضی (1383). کتاب المکاسب، ج 3، چ سوم، قم: اسماعیلیان.

2. بیکس، برایان (1395). فرهنگ نظریۀ حقوقی، ترجمۀ محمد راسخ، چ سوم، تهران: نشر نی.

3. جعفری‌لنگرودی، محمدجعفر (1386). الفارق، ج2، تهران: گنج‌دانش.

4. خوئی، ابوالقاسم (1377). مصباح‌الفقاهه، ج 3، قم: منشورات داوری.

5. کاتوزیان، ناصر (1387). قواعد عمومی قراردادها، ج4، چ پنجم، تهران: شرکت سهامی انتشار.

6. لیتل، دانیل (1388). تبیین در علوم اجتماعی، ترجمه عبدالکریم سروش، چ پنجم، تهران: صراط.

7. نائینی، محمدحسین (1373). منیه‌الطالب فی شرح‌المکاسب، ج 3، چ دوم، قم: مؤسسۀ نشر اسلامی.

 

ب) خارجی

8. Bellia, Anthony (2002). “Promises, trust and contract law”, The American Journal of Jurisprudence, Vol. 47, pp. 25-40.

9. Bensen, Peter (2001). The Theory of Contract Law, Cambridge University Press, First Published.

10. Bonihashemi Y, Liu Li (2014). “Differentiating the role of Ex-ante and Ex-post relational governance mechanisms in regulation client- contractor relationships”, 35th Portland International Conference on Management of Engineering & Technology.

11. Campbell, David (2007). “Relational contract and the nature of private ordering: a common on Vincent- Jones”, Indiana Journal of Global Legal Studies, Vol. 14, pp. 279- 300.

12. Charny, David (1990). “Non-legal sanctions in commercial relationships”, Harvard Law Review, Vol. 104, pp. 373-467.

13.Cimio, Chapin (2015). “The relational economics of commercial contract”, Texas A&M Law Review, Vol. 3. Pp. 91-130.

14. Esperne Eric, River James, (2010). “Contractual and relational governance practices”, 95th ISM Annual International Supply Management Conference.

15. Frischmann, Brett (2010). “A comparative analysis of compliance institutions in international environmental law, Trade and Commerce Journal, Vol. 35, pp. 134-184.

16. Gibbons, Robert (2011). “Relational contracts and organizational capabilities”, Organization science, Vol. 23, pp. 1350-1364.

17. Gil Richard, Zanarone Giorgio (2017). “Informal Contracting between and within firms”,

 Re vista de Administração, Vol. 52, pp.492–496

18. Gow, Hamish; Streeter, Deborah; swinnen, Johan (2000). “How private contract enforcement mechanisms can succeed where public institutions fail”, Agricultural Economics, Vol. 23, pp. 253-265.

19. Gundlach Gregory; Achrol Ravi (1993); “Governance in exchange, contract law and its alternatives”, Journal of Public Policy & Marketing., Vol. 12(2), pp. 141-155.

20. Gundlach Gregory; Murphy Patrick (2000); “Ethical and legal Foundations of relational Marketing exchange”, Journal of Marketing, Vol. 54 (3), pp. 35-46.

21. Halac, Marina (2012); “Relational contracts and the value of relationships”, American Economic Review, Vol. 102 (2), pp. 750-779.

22. Juan Julie; Poppo Laura; Zheng Kevin (2010). “Hold-up occur: the self-enforcing range of contractual relationships”, Economic Inquiry, Vol. 17, pp. 444-463.

23. Klein, Benjamin (2001). “The role of Market forces in assuring contractual performances”, Journal of Political Economy, Vol. 89, pp. 616-641.

24. Kooch Chang; Olsen Trond (2018). “Relational incentive contracts and performance measurements”, Norgers Norwegian School of Economics, Discussion Paper, No. 45.

25. Leeson, Peter (2016). “Contract without government”, Department of Economics, George Mason University, Work Paper, No. 37.

26. Leib, Ethen (2010). “Contract and friendship”, Emory Law Journal, Vol. 59, pp. 649-726.

27. Macaulay, Stewart (1963). “Non-contractual relations in business: a preliminary study”, American Sociological, Vol. 28, No. 1, pp. 67-83.

28. Macaulay Stewart; Whitford William (2015). “The development of contracts: Law in action”, TEMPLE Law Review, Vol. 87, pp. 793-806.

29. Macneil, (1963). The New Social Contracts: An Inquiry in to Modern Contractual Relations. Yale University Press, forth Published.

30. Ma-tey Alfonzo; Lorenzo Fascina (2010). “Relational governance mechanisms and their effect on contractual completeness”, Umea School of Business, Master Thesis.

31. Poppo, Laura; Zenyer, Todd (2002). “Do formal contracts and relational governance function as substitutes or complements”, Strategic Management Journal, Vol. 23, pp. 707-725.

32. Roxenhall Tommy, Chaury Perevez (2004). “Use of the written contract in long-lasting Business relationship”, Industrial Marketing Management, Vol. 33, Issue. 3, pp. 261- 271.

33. Scott, Robert (2003). “A theory of self-enforcing indefinite agreements”, University of Virginia, School of Law Working Paper, No. 03-2.

34. Scott, Robert (2004). “ The death of contract law”, The University of Toronto Law Journal, Vol. 54, No. 4, pp. 369-390

35. Scott, Robert (2016). “A relational theory of default rules for commercial contracts”, The Journal of Legal Studies, Vol. 15, pp. 597-616.

36. Scott Robert, Stephan Scott, (2004). “Self-enforcing international agreements and the limits of coercion, Wisconsin Law Review, Vol. 51, pp. 551-630.

37. Sokolvsky, Dmytro (2017). “Gaming modeling of self-enforcing agreements and free-rider problem”, MPRA paper, No. 808.

38. Stump Rodney; Joshi Ashwin; Kim Key Suk, (2001). “A model of self-enforcing agreement use in business to business Exchange relationship”, Global Business Journal, Vol. 13, pp. 30-53.

39. Utset, Manuel (2002). “Reciprocal fairness, strategic behavior and venture survival: A theory of venture capital- financial firms”, Wisconsin Law Review, vol. 45, pp. 45- 168.

40. Williamson, Oliver (1983). “Credible commitments: Using hostages to support exchange”, The American Economic Review, Vol. 173, pp. 519-540.

41. Zheng Juaong; Roehrich Jens; Lewis Michal (2015). "The Dynamics of contractual and relational governance", Organizational Governance Journal, vol. 20, pp. 100-135.