اهلیت شخص حقوقی در قراردادهای مجانی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

دکتری حقوق خصوصی و اسلامی دانشکدة حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران

چکیده

هرچند در حقوق ایران از اهلیت عام شخص حقوقی سخن می‏رود (مادة 588 ق.ت.)، اهلیت اشخاص حقوقی در قراردادهای مجانی از جهاتی مورد تردید است: 1. آیا شخص حقوقی معنای احسان را درک می‏کند و تبرع به او قابل انتساب است؟ 2. انجام یا پذیرش بخشش با ماهیت و هدف اشخاص حقوقی، به‏ویژه اشخاص تجاری سازگار است؟ 3. اهلیت دولت و اشخاص حقوق عمومی در بخشش‏ها چه حدودی دارد؟ 4. در قراردادهای مجانی ویژه‏ای چون وصیت و وقف و کفالت محدودیتی برای اشخاص حقوقی هست یا خیر؟ با تحلیل هدف بخشش‏ها و با استقراء از عقود مجانی، به‏عنوان قاعدة عمومی باید گفت که جز در مواردی که روابط و انگیزه‏های انسانی بر روابط مالی پیشی بگیرد (مانند وصیت)، یا ماهیت عمل حقوقی به‏گونه‏ای باشد که مختص اعمال انسانی است (مانند وضع مکفول در عقد کفالت)، یا قبول و انجام بخشش، با موضوع و هدف و فلسفة شخص حقوقی ناسازگار باشد (مانند بخشش شرکت‏های دولتی)، هر بخششی را می‏توان در مورد اشخاص حقوقی نیز تصور کرد؛ خواه شخص حقوقی در مقام بخشنده باشد یا در مقام طرف بخشش.

کلیدواژه‌ها


1. اسکینی، ربیعا (1375)، حقوق تجارت: شرکت‏های تجاری، ج 1، چ اول، تهران: سمت.

2. ----------- (1395)، حقوق تجارت: کلیات، معاملات تجاری، تجار، و سازماندهی فعالیت تجاری، چ بیست‌ویکم، تهران: سمت.

3. امامی، سید حسن (1356)، حقوق مدنی، ج 4، چ 6، تهران: انتشارات اسلامیه.

4. جعفری‏تبار، حسن (1383)، مبانی فلسفی تفسیر حقوقی، چ اول، تهران: شرکت سهامی انتشار.

5. جعفری لنگرودی، محمدجعفر (1388 الف)، ترمینولوژی حقوق، چ 22، تهران: کتابخانة گنج دانش.

6. --------------------- (1388 ب)، دایرةالمعارف حقوق مدنی و حقوق تجارت، چ اول، تهران: کتابخانة گنج دانش.

7. --------------------- (1388 ج)، حقوق اموال، چ ششم، تهران: کتابخانة گنج دانش.

8. ---------------------- (1384)، حقوق مدنی: وصیت، چ دوم، تهران: کتابخانة گنج دانش.

9. ---------------------- (1382)، فرهنگ عناصرشناسی، چ اول، تهران: کتابخانة گنج دانش.

10. -------------------- (1391)، مجموعه محشی قانون مدنی، چ چهارم، تهران: کتابخانة گنج دانش.

11. --------------------- (1378)، حقوق مدنی، عقد کفالت، چ سوم (چ دوم گنج دانش)، تهران: کتابخانة گنج دانش.

12. --------------------- (1386)، ضمان عقدی در حقوق مدنی، چ اول، تهران: کتابخانة گنج دانش.

13. حسینی، سید ابراهیم، و سامانی، احسان (1391)، «وقف از سوی اشخاص حقوقی»، مجلة معرفت حقوقی، سال اول، بهار و تابستان، ش 3.

14. خالقی، علی (1393)، نکته‏ها در قانون آیین دادرسی کیفری، چ سوم، تهران: شهر دانش.

15. ستوده تهرانی، حسن (1386)، حقوق تجارت، ج 1، چ 13، تهران: دادگستر.

16. صفار، محمدجواد (1395)، شخصیت حقوقی، چ دوم، تهران: انتشارات بهنامی.

17. صقری، محمد (1393)، حقوق بازرگانی شرکت‏ها، ج 1 و 2، چ اول، تهران: شرکت سهامی انتشار.

18. طباطبایی مؤتمنی، منوچهر (1383)، حقوق اداری، چ نهم، تهران: سمت.

19. عامری، پرویز؛ مصلحیان، هاجر (1392)، وقف اموال اشخاص حقوقی به‌وسیلة مدیران، مجلة مطالعات حقوقی دانشگاه شیراز، دورة پنجم، پاییز، ش 2.

20. قاسم‏زاده، سید مرتضی؛ ره‏پیک، حسن؛ کیایی، عبدالله (1389)، تفسیر قانون مدنی: اسناد، آراء و اندیشه‏های حقوقی، چ چهارم، تهران: سمت.

21. کاتوزیان، ناصر (1383 الف)، حقوق مدنی، قواعد عمومی قراردادها، ج 2، انعقاد و اعتبار قرارداد، چ ششم، تهران: شرکت سهامی انتشار با همکاری بهمن برنا.

22. ----------- (1383 ب)، دورة مقدماتی حقوق مدنی، اموال و مالکیت، چ هشتم، تهران: میزان.

23. ----------- (1389)، وصیت در حقوق مدنی ایران، چ دوم، تهران: مؤسسة انتشارات دانشگاه تهران.

24. ------------ (1390)، حقوق مدنی، عقود معین، ج 3، عطایا، چ هفتم (چ پنجم گنج دانش)، تهران: کتابخانه گنج دانش.

25 ------------ (1387)، کلیات حقوق: نظریة عمومی، چ سوم، تهران: شرکت سهامی انتشار.

26. ------------ (1392)، دورة حقوق مدنی، عقود معین، ج 4 (عقود اذنی- وثیقه‏های دین)، چ هفتم، تهران: شرکت سهامی انتشار.

27. کاویانی، کورش (1386)، حقوق شرکت‏های تجارتی، چ اول، تهران: میزان.

28. ------------ (1394)، مقدمه حقوق تجارت، چ اول، تهران: میزان.

29. ------------ (1395)، حقوق شرکت‏های تجارتی، حقوق تجارت 2، چ پنجم، تهران: میزان.