ماهیت حقوقی معرفی مال توسط ثالث جهت استیفای محکوم‌به و آثار آن (موضوع تبصرۀ مادۀ 34 قانون اجرای احکام مدنی)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار گروه حقوق خصوصی دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی دانشگاه علامه طباطبائی

2 کارشناسی ارشد حقوق خصوصی دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی دانشگاه علامه طباطبائی

چکیده

مالی که در مرحلۀ اجرای رأی، معرفی‌ می‌شود، اغلب متعلق به محکوم‌علیه است. با وجود این، گاه ثالثی به کمک محکوم‌علیه می‌شتابد و با معرفی مال، زمینۀ اجرای حکم را فراهم می‌آورد. ‌این اقدام ثالث که موضوع تبصرۀ مادۀ 34 قانون اجرای احکام مدنی است، در کتاب‌های حقوقی تحلیل نشده و نویسندگان صرفاً به ‌این نکته پرداخته‌اند که تبصرۀ مذکور در راستای مادۀ 267 قانون مدنی تدوین شده که به موجب آن: «ایفای دین از جانب غیرمدیون هم جایز است...». این سکوت جامعۀ حقوقی در کنار بیان کلی تبصرۀ‌ مزبور، زمینۀ اختلاف‌نظر در رویۀ قضایی را در مورد شرایط و آثار عمل ثالث فراهم کرده که خود، ضرورت تحلیل ماهیت حقوقی این اقدام را مطرح می‌سازد. با مطالعۀ منابع حقوقی و تحلیل عمل ثالث معلوم می‌شود که اقدام وی در معرفی مال، ایقاع است، چرا‌که انشای اثر حقوقی یعنی اباحۀ تصرف در مال ثالث به‌منظور پرداخت محکوم‌به، به ارادۀ یکجانبۀ او انجام می‌گیرد.

کلیدواژه‌ها


الف( فارسی
1. امامی، حسن (1371). حقوق مدنی، ج1، چ نهم، تهران: کتاب‌فروشی اسلامیه.
2. جهانیان، مجتبی (1395). قانون نحوه اجرای محکومیت‌های مالی در نظم حقوقی کنونی، چ اول، تهران: مجد.
3. حیاتی، علی‌عباس (1392). اجرای احکام مدنی در نظم حقوقی کنونی،چ سوم، تهران: میزان.
4. خدابخشی، عبدالله (1393) حقوق حاکم بر اجرای آرای مدنی، چ اول، تهران: شرکت سهامی انتشار.
5. دارویی، عباسعلی (1388). «پرداخت دین دیگری در نظام حقوقی ایران»، فصلنامۀ حقوق، مجلۀ دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی، ش4.
6. رحیمی، حبیب‌الله (1388). رهن مال غیر، در: حقوق مدنی تطبیقی، گروهی از مؤلفان، چ دوم، تهران: سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه‌ها (سمت).
7. زینالی، توحید (1393). محشای قانون اجرای احکام مدنی، چ اول، تهران: چراغ دانش.
8. سامانۀ روزنامۀ رسمی جمهوری اسلامی ایران (1397). دسترسی از:
www.rooznamehrasmi.ir
9. سامانۀ نشست‌های قضایی (1397). دسترسی از:
https://www.neshast.org
10. سبحانی، جعفر (1385). ترجمه و شرح فارسی الموجز فی اصول الفقه، ترجمۀ علی عدالت، ج1، چ اول، قم: نصایح.
11. شاه حیدری‌پور، محمدعلی؛ افتاده، غلامحسین؛ کاکای افشار، حسین، (1395). قوانین اجرای احکام مدنی (1356) و نحوۀ اجرای محکومیت‌های مالی (1394) و نظریه‌‌های مشورتی ادارۀ کل حقوقی قوۀ قضاییه، چ اول، تهران: مرکز مطبوعات و انتشارات قوۀ قضاییه.
12. شهیدی، مهدی (1381). حقوق مدنی: اصول قراردادها و تعهدات، ج2، چ دوم، تهران: مجد.
13. --------- (1377). حقوق مدنی: تشکیل قراردادها و تعهدات، ج1، چ اول، تهران: حقوق‌دان.
14. ---------- (1393). حقوق مدنی: سقوط تعهدات، ج5، چ نهم، تهران: مجد.
15. صفایی، سید حسین؛ قاسم‌زاده، سید مرتضی (1385). حقوق مدنی: اشخاص و محجورین، چ دوازدهم، تهران: سمت.
16. فصیحی زاده، علیرضا (1380). اذن و آثار حقوقی آن، ، چ دوم، قم: بوستان کتاب قم (انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی).
17. قنواتی، جلیل؛ محلی، محمد (1396). «عقد ضمان به‌مثابۀ وثیقه عینی»، مجله تحقیقات حقوقی، دورۀ 20، ش 4.
18. کاتوزیان، ناصر (1383). اعمال حقوقی(قرارداد- ایقاع)، چ نهم، تهران: شرکت سهامی انتشار.
19. ---------- (1386). ایقاع، چ سوم، تهران: میزان.
20. ----------- (1376). حقوق مدنی: عقود اذنی- وثیقه های دین، چ دوم، تهران: شرکت انتشار با همکاری شرکت بهمن برنا.
21. ------------ (1381). درس‌هایی از عقود معین، ج2، چ پنجم، تهران: گنج دانش.
22. ------------(1384). قانون مدنی در نظم حقوقی کنونی، چ دوازدهم، تهران: میزان.
23. ------------- (1391). قواعد عمومی قراردادها، ج1، چ دهم، تهران: شرکت سهامی انتشار.
24. ------------ (1387). قواعد عمومی قراردادها، ج4، چ پنجم، تهران: شرکت سهامی انتشار.
25. ------------ (1385). وقایع حقوقی، چ دهم، تهران: شرکت سهامی انتشار.
26. معاونت آموزش قوۀ قضاییه (1387). مجموعه نشست‌های قضایی: مسایل آیین دادرسی مدنی، ج2، چ اول، تهران: جاودانه.
27. مهاجری، علی (1393). شرح جامع قانون اجرای احکام مدنی، ج1، چ هشتم، تهران: فکر سازان.  
ب) عربی
28. آل کاشف الغطا، محمدحسین (1359ق). تحریرالمجله، ج1، تهران: مکتبه النجاح.
29. خوانساری، سید احمد بن یوسف (1405ق). جامع المدارک فی شرح المختصرالنافع، ج3، قم: مؤسسۀ اسماعیلیان.
30. قدیری، محمدحسن (بی‌تا). کتاب البیع، تقریرات امام خمینی، تهران: مؤسسۀ تنظیم و نشر آثار امام خمینی قدس سره.
31. کمپانی اصفهانی، محمدحسین (1418ق). حاشیه کتاب المکاسب، ج2، چ اول، قم: أنوارالهدی.
32. مراغی حسینی، عبدالفتاح بن علی(1417ق). العناوین الفقیهه، ج2، چ اول، قم: دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعۀ مدرسین حوزۀ علمیۀ قم.
33. نجفی، محمد حسن (1404ق). جواهرالکلام فی شرح شرائع الاسلام، ج27، بیروت: دار إحیاء التراث العربی.