رویۀ قضایی محاکم ایران در مورد صدمات روانی وارده بر مسافران هوایی و نحوۀ جبران آن

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه حقوق خصوصی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران جنوب

2 دانشجوی دورۀ دکتری حقوق خصوصی دانشگاه آزاد اسلامی، واحد بین‌الملل کیش

3 استادیار گروه حقوق خصوصی دانشگاه خوارزمی

چکیده

در ساحت صنعت حمل‌ونقل هوایی گاه عدم حمل مسافر یا تأخیر در حمل، مسافران را در موقعیتی فراتر از دشواری ساده و قابل اغماض قرار می‌دهد و به فشار و حتی آسیب روانی تبدیل می‌شود. آسیب‌هایی که ممکن است مسافر آسیب‌دیده را تا مدت‌ها (و گاه تا همیشه) دچار مشکل و اختلال کند. حقوق نمی‌تواند به‌سادگی از کنار چنین آسیب‌هایی عبور کند. در این مقاله ضمن شناسایی آسیب‌های روانی که ممکن است در حین پرواز یا قبل و بعد از آن برای مسافران ایجاد شود، دیدگاه جامعۀ بین‌المللی و دولت‌ها در خصوص این نوع آسیب‌ها و موضع حقوق ایران و رویۀ قضایی بررسی و تبیین می‌شود. به‌نظر می‌رسد که رویۀ قضایی در این مورد جلوتر از حقوق موضوعه و همگام با تحولات بین‌المللی حرکت می‌کند.

کلیدواژه‌ها


الف) فارسی
ابوالحمد، عبدالحمید (1349). تحولاتحقوقخصوصی، تهران: دانشگاه تهران.
اصغری آقمشهدی، فخرالدین (1382). «جبران خسارت معنوی در حقوق ایران»، پژوهشنامۀ علوم انسانی و اجتماعی، ش 9 و 10، سال سوم، ص 48 - 31.
پروین، فرهاد (1380). خسارت معنوی در حقوق ایران، تهران: ققنوس.
جباری، منصور (1390). حقوق حمل‌ونقل بین‌الملل هوایی، تهران: میزان.
--------- (1388). «مروی بر اسناد حاکم بر حقوق حمل‌ونقل بین‌المللی هوایی و سیر تحول آن»، مجلۀ پژوهش حقوق و سیاست، ش 26، ص 62-43.
جعفری لنگرودی، محمدجعفر (1367). ترمینولوژیحقوق،چدوم، تهران: گنجدانش.
حسیبی، به آذین (1392). «تأثیر متقابل حقوق حمل‌ونقل هوایی بین‌المللی و حقوق بین‌الملل خصوصی بر یکدیگر؛ با تأکید بر رویة قضایی دادگاه‌های ایران»، مجلة پژوهش های حقوق خصوصی شهر دانش، ش 4، (2)، ص 155-129.
حسینی، سید مرتضی؛ راحله و خزائی، سید علی و سلطانی، میلاد (1395). «نظام حمایتی اقتصادی از مسافران، در حمل‌ونقل هوایی در فرض تأخیر و لغو»، فصلنامۀ علمی پژوهشی حمل‌ونقل، ش 4، دورۀ 13، ص 53 - 32.
صفایی، سید حسین (1355). مفاهیموضوابطجدیددرحقوقمدنی، تهران: انتشارات مرکز تحقیقات.
ضیائی بیگدلی، محمدرضا (1383). حقوق معاهدات بین‌المللی، تهران: کتابخانۀ گنج دانش.
------------------ (1385). حقوق بین‌الملل عمومی، چ بیست‌وچهارم، تهران: کتابخانۀ گنج دانش.
کاتوزیان، امیرناصر (1376). قواعد عمومی قراردادها، چ دوم، تهران: شرکت انتشار.
------------ (1374). حقوق مدنی، الزام‌های خارج از قرارداد: ضمان قهری، ج 1: مسئولیت مدنی، انتشارات دانشگاه تهران.
صادقی مقدم، محمدحسن؛ اشراقی آرانی، مجتبی (1392). «تحلیل انتقادی تعیین حدود مسئولیت شرکت‌های هواپیمایی ایرانی مصوب 11/5/1391»، فصلنامۀ دیدگاه‌های حقوق قضایی، ش 61، ص 78- 57.
محمدزاده وادقانی، علیرضا؛ بناء نیاسری، ماشاالله (1384). «کنوانسیون راجع به یکنواخت کردن برخی مقررات حمل‌ونقل هوایی بین‌المللی»، مجله دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران، ش 68، ص  321- 297.
میرشکاری، عباس (1393). «نقد یک رأی، در زمینه‌ی مطالبه‌ی ناشی از تأخیر در پرواز»، فصلنامۀ قضاوت، ش 79، دورۀ 14، ص 134 - 121.
مجموعه آرای قضایی دادگاه تجدیدنظر استان تهران (حقوقی). ادارۀ انتشار رویۀ قضایی کشور، آبان‌ماه 1391.
دادنامۀ شمارۀ 9109972161900292، صادره از شعبۀ 87 عمومی حقوقی تهران، مورخ 4/4/91.
دادنامۀ بدوی شمارۀ 9109970220700768، صادره از شعبۀ 206 عمومی حقوقی تهران، مورخ 17/8/1391.
دادنامۀ 9109970220700768، صادره از شعبۀ 7 دادگاه تجدیدنظر استان تهران، مورخ 17/8/1391،.
دادنامۀ شمارۀ 9109970221001572، صادره از شعبۀ 10 دادگاه تجدیدنظر استان تهران، مورخ 4/11/91.
دادنامۀ شمارۀ 9109972161901112، صادره از شعبۀ 87 دادگاه عمومی حقوقی تهران، مورخ 17/11/91.
پروندۀ کلاسۀ 9109982161900225، سال 1391، مختومه در شعبۀ 87 دادگاه عمومی حقوقی تهران.
دادنامۀ شمارۀ 9209972161900564، صادره از شعبۀ 87 عمومی حقوقی تهران، مورخ 29/5/92.
دادنامۀ شمارۀ 9309970221800130، صادره از شعبۀ 18 دادگاه تجدیدنظر استان تهران، مورخ 10/2/93.
دادنامۀ بدوی شمارۀ 9809972161901600، صادره از شعبۀ 87 عمومی حقوقی تهران، مورخ 9/11/1397.
 
ب( خارجی
McKay Cunninggham. (2008). "The Montreal Convention: Can Passengers Finally Recover for Mental Injuries?", Vanderbilt Journal of Transnational Law, Vol. 41, available at: https://wp0.vanderbilt.edu/wp-content/uploads/sites/78/cunningham.pdf, pp. 1043-1081.
 
 
ج) سایت‌های مورد استناد
https://www.cao.ir/web/suggestions (سایت سازمان هواپیمایی کشوری)
https://www.irna.ir/news/83154605 (سایت خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران)