شناخت قرارداد توزیع انحصاری و ماهیت حقوقی آن

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار گروه حقوق دانشکدۀ حقوق دانشگاه تربیت مدرس

2 کارشناس ارشد حقوق خصوصی دانشکدۀ حقوق دانشگاه تربیت مدرس

چکیده

     قرارداد توزیع انحصاری از نظر ماهیت یک عقد عهدی است که ایجاد مالکیت نمی‌کند، درواقع، این عقود فروش بعدی هستند که مالکیت را منتقل می‌کنند. بنابراین با توجه به اینکه نمی‌توان قرارداد توزیع انحصاری را در قالب‌های شناخته‌شدۀ سنتی و معین قرار داد، ناچار باید آن را عقد بی‌نام مادۀ 10 قانون مدنی تلقی کرد. در قرارداد توزیع انحصاری، توزیع‌کننده تاجری مستقل قلمداد می‌شود و می‌تواند دربارۀ نحوۀ فعالیت‌های خود آزادانه تصمیم‌گیری کند. درنتیجه، منافع و ضررهای فعالیت توزیع را نیز خود متحمل می‌شود. قرارداد توزیع انواع مختلفی دارد، اما قرارداد توزیع انحصاری ازجمله رایج‌ترین و متداول‌ترین انواع قرارداد توزیع است. از دید حقوقی، مسئله این است که آیا رابطۀ میان عرضه‌کننده و توزیع‌کننده منطبق بر عقد نمایندگی، حق‌العمل‌کاری، شعبه یا شرکت فرعی است، یا ماهیتی خاص دارد؟ موضوع این مقاله، تدقیق در ساختار این قرارداد و بررسی ماهیت حقوقی آن است.

کلیدواژه‌ها


الف) فارسی:
1. اسکینی، ربیعا (1380)، حقوق تجارت، تهران، انتشارات سمت.
2. اشمیتوف کلایو ام (1990)، حقوق تجارت بین الملل، ترجمه بهروز اخلاقی و دیگران، جلد اول، چاپ اول، تهران، سمت.
3. بلوریان تهرانی، محمد (1390)، توزیع به زبان ساده، چاپ اول، شرکت چاپ و نشر بازرگانی.
4. ستوده تهرانی، حسن (1350)، حقوق تجارت، جلد 4، انتشارات دهخدا.
6. سجادی، سید کمال (1389)، ماهیت حقوقی قرارداد فرانشیز و آثار آن، پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد حقوق، دانشگاه تربیت مدرس.
7. سماواتی، حشمت‌الله (1377)، حقوق معاملات بین‌الملل نظری و کاربردی، تهران، نشر ققنوس.
8. شهیدی، مهدی (1377)، تشکیل قراردادها و تعهدات، جلد اول، چاپ اول، نشر حقوقدانان.
9. صائمی، علی‌اصغر (1382)، شروط ابتدایی در فقه و بررسی ماده 10 قانون مدنی، مجلۀ الهیات و حقوق، شمارۀ 9 و 10.
10. صفایی، سید حسین (1387)، دورۀ مقدماتی حقوق مدنی قواعد عمومی قراردادها، جلد دوم، تهران، انتشارات  میزان.
11. طارم‌سری، مسعود (1377)، حقوق بازرگانی بین‌المللی، تهران، مؤسسۀ مطالعات و پژوهشهای بازرگانی.
12. قنواتی، جلیل و تفرشی، محمدعیسی (1380)، رابطۀ نهاد نمایندگی با نهادهای حق‌العمل‌کاری: عاملی و دلالی، مجلۀ مجتمع آموزش عالی، شمارۀ 11.
13. نعیمی، عمران (1389)، نمایندگی تجاری، فصلنامۀ حقوق مجلۀ دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی، دورۀ 40، شمارۀ 1.
 
ب) خارجی:
1.Chernobrovkin, A., 2011 , “International distribution and agency agreements in Russian law and practice in comparison to the European approach”, GHENT UNIVERSITY LAW SCHOOL.
2.Christou, R., 2003, International Agency, Distribution and Licensing Agreement, London: 4th edn, Sweet and Maxwell.
3.Clasen, Thomas F., 2009, International Agency and Distribution Agreements, Matthew Bender 1990.
4.Colino, S. M., 2010, Vertical agreements and competition law: a comparative study of the EU and US regimes, Hart Publishing.
5.Henrik, H., 1984, A Survey of Commercial Agency, Boston, Kluwer.
6.Hesselink, M., Rutgers, J., Scotton, M., 2006 , Principles of European Law: Commercial Agency, Franchise and Distribution Contracts, Sellier, Munich.
7.Jones, A., and Sufrin, B., 2004, EC Competition law,Oxford University press.
8.Korah, V., and Warwick, A. R., 1992, Exclusive Distribution and the EEC Competition Rules, Sweet and Maxwell.
9.Mazeaud, Dr.civ. 1998, T.2, Premier Volume, Ed., Montchrestien.
10.Mc.Conville, K., Distributorship Arrangement, Invest Northern Ireland.
11.McManus, M., 2013, Simple Guide To Cross-Border Business, available at:  http://www.MorganMcManus.com/downloads/InterTradeIreland_simple_guide_2013.pdf
12.Sanchez, A. Jorge and Davila, Guide on Agency and Distribution Agreement in mexico, working paper, 2004.
13.Schulz, A., and Stuttgart, 1989, Protection of agents, distributors and franchisees, International Journal of Franchising Law‏.
14.Vanderwal, G., 1989. General Background and European Community Aspects of agency, Distributorship and Franchising.
15.Warren A., 1956, Seavey, Law of Agency, London: West Publishing Co.
16.[Serbian] Law on Obligations of 1978 (as amended).