محدودیت‌های نظام‌های سنتی حقوق مالکیت فکری در حمایت از طرح‌های مد و لباس

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه حقوق مالکیت فکری دانشکدۀ حقوق دانشگاه قم

2 کارشناس ارشد حقوق مالکیت فکری دانشگاه قم

چکیده

     حقوق مالکیت فکری به صورت سنتی بر بنیان‌های حمایت از اختراعات (پتنت)، مالکیت ادبی- هنری (کپی‌رایت)، و علائم (علامت تجاری) استوار شده و حقوق ویژۀ مالکیت فکری، نظیر حقوق طرح‌ها، خارج از این چارچوب و نیز دائماً مورد پرسش و صورت‌بندی مجدد است. در صنعت مد و لباس که صنعتی با مالکیت فکری بالاست، به‌طور دائم ایده‌ها و نوآوری‌های خلاقانه تولید و از آن‌ها بهره‌برداری تجاری می‌‌شود‌، اما این پرسش که آیا طراحان مد و لباس می‌توانند از آثار خود در چارچوب حقوق مالکیت فکری کشورشان حمایت کنند یا نه، همواره موضوع بحث‌های جدی بوده است. برخلاف صنایعی نظیر موسیقی، فیلم، بازی‌های ویدئویی و نشر کتاب، عنصر اصلی و اساسی صنعت مد و لباس- طرح‌های مد و لباس- به صورت کامل در حمایت حقوق سنتی مالکیت فکری نیست؛ بنابراین یک حقوقْ ویژۀ مالکیت فکری برای حمایت از طراحان تأسیس شده است.

کلیدواژه‌ها


الف) فارسی

1. امامی، اسداله (1390)، حقوق مالکیت صنعتی، تهران: میزان.

2. شبیری زنجانی، سید حسن (1389)، پیش‌نویس لایحۀ جامع حقوق مالکیت ادبی و هنری و حقوق مرتبط، تهران: دبیرخانۀ شورای عالی اطلاع رسانی.

3. قانون الحاق دولت جمهوری اسلامی ایران به کنوانسیون تاسیس سازمان جهانی مالکیت معنوی، روزنامۀ رسمی جمهوری اسلامی ایران، شمارۀ 16509، مورخ 12/8/1380.

4. قانون حمایت حقوق مولفان و مصنفان و هنرمندان، روزنامۀ رسمی، شمارۀ 7288، تاریخ 21/11/1348.

5. قانون ساماندهی مد و لباس، روزنامۀ رسمی جمهوری اسلامی ایران، شمارۀ 18036، مورخ 5/11/1385.

6. میرجلیلی، آزاده (1392)، چیدمان لباس: مبانی طراحی مد، چیدمان، سال دوم، شمارۀ 2.

7. زرکلام، ستار (1387)، حقوق مالکیت ادبی و هنری، تهران: سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه‌ها (سمت).

 

ب) خارجی

1- Alexandra, Manfredi, (2012), Haute copyright: tailoring copyright protection to high-profile fashion designs, Cardozo J. of int’l & comp. Law, Vol. 21:111.

2- Balakrishnan, Jyotsna ,The power of industrial designs in the textile & apparels sector, Available at: www.wipo.int/sme/en/activities/meetings/india_nift.../id_jyotsna.ppt [Last visited:April ,12,2015]

3- Bennett Moses, Lyria, (2011), Sui generis rules, in Marchant, Gary Elvin, Allenby, Braden R. & Herkert, Joseph R., The Growing Gap Between Emerging Technologies and Legal-Ethical Oversight, Springer.

4- Center for fashion enterprise, Intellectual Property In the Fashion Design Industry: Design rights, London, March 2012, Available at: http://www.fashion-manufacturing.com/wp-content/uploads/2012/04/CFE-IP-DesignRights-Download.pdf [Last visited: April,12,2015]

5- Council Regulation (EC) No 6/2002 of 12 December 2001 on Community designs, Available at: http://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?qid=1407665391134&uri=CELEX:32002R0006

6- Directive 98/71/EC of the European Parliament and of the Council of 13 October 1998 on the legal protection of designs, Available at: http://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=uriserv:OJ.L_.1998.289.01.0028.01.ENG

7- Ferrill, Elizabeth  & Tanhehco, Tina, (2011), Protectiong the material world: the role of design patents in the fashion industry, North Carolina journal of law & technology, volume 12, Issue 2.

8- Ferris, Anya Jenkins, Note, Real Art Calls for Real Legislation: An Argument Against Adoption of the Design Piracy Prohibition Act, 26 CARDOZO ARTS & ENT. L.J. 559, 574 (2008). 

9- Fischer,Fridolin, Design law in the European fashion sector, WIPO Magazine, Issue 1/2008 (January-February).

10- France intellectual property code, Available at: http://www.wipo.int/edocs/lexdocs/laws/en/fr/fr467en.pdf

11- Frenkel, Richard G.,(1999), Intellectual Property in the Balance: Proposals for Improving Industrial Design Protection in the Post-Trips Era, 32 Loy. L.A. L. Rev. 531.

12- Macmillan, Gallant ,(2009), The intellectual property guide to fashion, Available at: http://www.own-it.org/uploads/files/244/original/The_IP_Guide_to_Fashion.pdf [Last visited: April ,15,2015]

13- Global fashion industry statistics - International apparel, Available at: http://www.fashionunited.com/global-fashion-industry-statistics-international-apparel [Last visited:Desember,17,2014]

14- Hallet , Margaret ,(2008), Fashion Design: Thinking Across Boundaries , University of Connecticut. School of Law., Available at: www.wipo.int/edocs/mdocs/.../wipo_smes_ge_08_topic05.ppt [Last visited: April ,12,2015]

15- Hemphill , C. Scott & Suk ,Jeannie,(2009), The Law, Culture, and Economics of Fashion, Stanford law review, Volume 61, Issue 5.

16-Jimenez ,Guillermo C. (Editor), Kolsun ,Barbara (Editor)., (2014), Fashion Law: A Guide for Designers, Fashion Executives, and Attorneys, Bloomsbury publishing Inc.

17- Jones, Sue J. ,(2005), Fashion Design ,Laurence King publishing.

18- Raustiala, Kal & Sprigman, Christopher,(2006), The Piracy Paradox: Innovation and Intellectual Property in Fashion Design, Virginia Law Review, Vol. 92.

19- Loangkote, Linna T.,(2011), Fashioning a New Look in Intellectual Property: Sui Generis Protection for the Innovative Designer, Hastings Law Journal, Volume 63.

20- Mills, N. Elizabeth,(2009), Intellectual Property Protection for Fashion Design: An Overview of Existing Law and A Look Toward Proposed Legislative Changes , 5 Shidler Journal of Law, Commerce & Technology. 24.

21- OseiTutu , J. Janewa,(2011), Emerging Scholars Series: A Sui Generis Regime for Traditional Knowledge: The Cultural Divide in Intellectual Property Law, 15 Marq. Intellectual Property L. Rev. 147.

22- Rahman ,Sharifa Sauma ,(2014), Industrial Design in Different Jurisdictions: A Comparison of Laws, Journal of Intellectual Property Rights. Vol 19.

23- Reichman, J. H. Design Protection in Domestic and Foreign Copyright Law: From the Berne Revision of 1948 to the Copyright Act of 1976, 1983 Duke Law Journal 1143-1264 (1983).

24- Scafidi, Susan,(2006), Intellectual Property and Fashion Design, in Intellectual property and information wealth, 115, 118-20 (Peter K. Yu ed.)

25- Schickl , Lena ,(2013), Protection of Industrial Design in the United States and in the EU: Different Concepts or Different Labels? , The Journal of World Intellectual Property, Volume 16, Issue 1-2.

26- Should Fashion Design Be Given Copyright Protection?, Availablae at: http://www.mttlrblog.org/2013/01/25/should-fashion-design-be-given-copyright-protection/

27- Suthersanen, Uma,(2011), Function, Art and Fashion: Do We Need the EU Design Law? (October 17, 2011). Queen Mary School of Law Legal Studies Research Paper No. 88.

28- Tsai ,Julie P., Fashioning protection: A note on the protection of fashion designs in the united states, Lewis & Clark Law Review,Vol 9, No 2, Summer 2005.

And see also:,

A Ruling by French Court Finds Copyright in a Design ,The New York Times, Company news, May19,1994.

29- Udale, Jenny,(2008), Basics Fashion Design 02: Textiles and Fashion, Switzerland , AVA Publishing.

30- 17 U.S. Code § 101 , Available at: http://www.law.cornell.edu/uscode/text/17/101

31- WIPO Report, Intellectual Property Needs and Expectations of Traditional Knowledge Holders (WIPO Report on Fact-Finding Missions on Intellectual Property and Traditional Knowledge) (1998–1999), available at: http://www.wipo.int/edocs/pubdocs/en/tk/768/wipo_pub_768.pdf [Last visited, Sep, 22,2014]

32- WIPO Secretariat Paper, Elements of a sui generis system for the protection of traditional knowledge, WIPO/GRTKF/IC/3/8.

33- Yao Xiao, Emma, Note, The New Trend: Protecting American Fashion Designs Through National Copyright Measures, 28 CARDOZO ARTS & ENT. L.J. 417, 418 (2010).